یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٠ - تاریخ - نقش انبیا در تحول تاریخ

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٢، ص: ٥٠

دولتها شد، به این دلیل که اخلاق باید برتر از قدرت باشد. در تعالیم خود میگفت که وطن پرستی اگر در نظارت وفا و صداقت بزرگتری نباشد ممکن است که وسیلهای در دست طبع و جنایت باشد.»

ز. آزادی عقول از خرافات اولیه، که «ویضع عنهم اصرهم والاغلال التی کانت علیهم». داستان ابراهیم با تعبیر عجیب «فرجعوا الی انفسهم» نمونه بسیار عالی است [١] ح. آزادی انسان از اسارت هوا و هوس انسانی ط. آزادی اجتماعی از اسارتهای اجتماعی: و نرید ان نمن علی الذین استضعفوا فی الارض و نجعلهم ائمة و نجعلهم الوارثین ... و نری فرعون و هامان وجنودهما منهم ماکانوا یحذرون. خلاصه [حمایت] از مستضعفان و مبارزه با ستمگران و گردنکشان و رهایی بخشیدن اجتماعی به انسانها. و کأین من نبی قاتل معه ربیون کثیر ...

٣. رجوع به کتاب جهانی از خود بیگانه، مقالههای دین و دنیا، نظریه رودنسون.

٤. در اینکه دین در تاریخ گذشته نیروی عظیم ملی بوده بحثی نیست، و همچنین انبیا قدرت عظیم معنوی بودهاند و ملی نه زوری، بحثی نیست. سخن در این است که این نیرو در چه جهتی عملًا به کار گرفته شده است، مقتضای طبیعت این نیرو چه بوده است؟ بحثی که در نمره ١ کردیم مربوط به این جهت بود.

٥. بحث دیگر این است که فرضاً این نیرو در گذشته عملکرد خوبی داشته است، آیا در آینده نیز میتواند به صورت یک نیرو وجود داشته باشد؟ یا [در] آینده در اثر غلبه علم، دین نمیتواند به صورت یک نیرو درآید و شخصیتهای مذهبی، دیگر آن قدرت سابق