یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٣٠ - تفقّه و تفکر

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٢، ص: ٢٣٠

لاهیجی در شرح، جمله «علیکم بدین العجایز» را به صورت حدیث نبوی نقل و قبول میکند ولی توجیه میکند، میگوید (ص ١٤٦):

«بدان که به حقیقت، معنی این حدیث این است که در جمیع احکام شرعیه از مأمورات و منهیات که دین (شریعت) عبارت از اوست باید به طریق انقیاد و متابعت همچو عجایز باشند و به عقل و هوای نفس تصرفی در آن ننمایند و بیضرورتْ تأویلی که خلاف ظاهر باشد نکنند، که حکمت احکام شرعیه به مجرد عقل دریافته نمیشود، نه آنکه ترک تفکر در معرفة اللَّه نمایند و از طلب باز ایستند و همچو عجایز در خانه تقلید محض ساکن شوند.»

٢٩. مولوی در دفتر ششم، ص ٦٤٩، سطر ٧ (چاپ میرخانی) میگوید:

خرم آن که عجز و حیرت قوتِ اوست در دو عالم خفته اندر ظلّ دوست

هم در اوّل عجز خود را او بدید مرده شد دین عجایز برگزید

چون زلیخا یوسفی بر وی بتافت از عجوزی در جوانی راه یافت

زندگی در مردن و در محنت است آب حیوان در درون ظلمت است

بنابراین مولوی این جمله منسوب را توجیه دیگری میکند و آن اینکه انسان باید مانند عجایز حالت تسلیم و انقیاد و احساس عجز خود را داشته باشد. درواقع از کلمه «عجوز» نظر به جنبه عجز است.

٣٠. در قوانین الاصول، جلد دوم، باب هفتم، قانونی دارد راجع به جواز و عدم جواز تقلید در اصول دین (در ابواب تقلید). بعد از بحث