یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٠١ - تربیت مبنی بر ترس، خرس مآبانه

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٢، ص: ١٠١

فرزندان بر والدین خصوصاً پدر حقوقی دارند؛ برخی مادی است و برخی معنوی. حقوق مادی از قبیل: حق تغذیه، حق لباس، حق مسکن، حق محافظت از خطر، حق بهداشت و حتی حق تزویج.

غالباً به این حقوق بهطور کلی و مبهم توجه هست، گو اینکه کیفیت آن را درست نمیدانند خصوصاً حق تغذیه را. اما یک سلسله حقوق دیگر هست که اینها حقوق معنوی است از قبیل: حق [تعلیم] کتابت، حق تعلیم حلال و حرام (که ظاهراً شامل حق تعلیم اصول معارف هم هست)، حق تعلیم سباحت، حق تعلیم رمایت، حق عدالت و عدم تبعیض نسبت به سایر اولاد، حق اکرام و احترام، حق تأدیب و تعلیم و تدریب آداب، حق تحسین اسم، حق محبت و نوازش، حق پاسخگویی به سؤالات و پرسشها. همه این حقوق و سایر حقوق (از قبیل عدم استفراهامّ) مربوط است به حق تعلیم و تربیت، یعنی همه اینها در تعلیم و تربیت صحیح کودک مؤثر است.

تربیت مبنی بر ترس، خرس مآبانه

راسل در کتاب زناشویی و اخلاق ص ١٢٥، میگوید:

«حس گناه، پشیمانی و ترس نباید بر حیات کودک مستولی شود. کودکان باید شاد، خندان و خوشبخت باشند و نباید از شناخت امور طبیعی روگردان شوند. چه بسا که تربیت را مانند تعلیم خرسها در سیرک شمردهاند. میدانیم چطور به این خرسها رقص میآموزند: آنها را روی یک صفحه آهنین داغی میگذارند و برای ایشان فلوت میزنند، آنها میرقصند زیرا اگر دائماً بایستند کف پایشان میسوزد. نظیر این وضع برای کودکانی پیش میآید که مورد ملامت بزرگتران به علل مربوط به اعضای جنسی خود قرار میگیرند. این ملامتها بعدها آنان را مشوش کرده و در زندگی جنسی بدبخت میسازد.»