درس‌های اسفار ط-صدرا

جلسه سی و هفتم

ترکیب خاص جسم از ماده و صورت

دو نوع ترکیب کل از اجزاء

فصل اخیر، تمام حقیقت شی ء

قاعده « شیئیة الشی ء بصورته لا بمادته »

اشکال و پاسخ درباره نحوه بقای ماده

نقد نحوه استنتاج از یک استدلال معروف

گریزی به مسئله معاد جسمانی

جلسه سی و هشتم

دو نحو بقای موضوع

دو دلیل نیازمندی حرکت به موضوع

اصالت وجود، وحدت بخش حرکت است

احتجاج مرحوم آخوند با قائلین به کون و فساد

اشکال در حرکت کمّی

روش مرحوم آخوند در بیان مسائل فلسفی

چرا « صورةٌ ما » امری اعتباری است؟

جلسه سی و نهم

راه اول در توجیه بقای موضوع

نحوه جزء بودن ماده برای جسم

رابطه ماده با جنس و صورت با فصل

اعتبار بشرط لا و اعتبار لابشرط

مثالی از آیت اللَّه بروجردی

راه دوم برای توجیه بقای موضوع

نقدی بر کلیات خمس بر مبنای نظریه « فصل اخیر »

تشکیک تبعی ماهیت

راه سوم برای توجیه بقای موضوع

جلسه چهلم

گریزی به مسئله تشخص

اشکال و جواب

نفی استبعاد از موضوع بودن « ماده مع صورةٍ مّا »

نکته بسیار اساسی در باب موضوع حرکت

سرّ اهتمام مرحوم آخوند به اثبات موضوع

حرکات جوهری توسطی و قطعی

تصویر رابطه میان حرکات جوهری و عرضی

بحثی درباره اعیا و رعشه

دو نوع طبیعت انسانی

جلسه چهل و یکم

نحوه مقهوریت طبیعت برای نفس

فاعلیت بالتسخیر

اشکال شیخ درباره اعیا و رعشه

پاسخ مبنایی مرحوم آخوند

تفکیک میان قوای طبیعی مادی

بررسی ایراد حاجی

ارادی بودن همه کارهای طبیعی بدن

براهین دیگر بر حرکت جوهری

جلسه چهل و دوم

برهانی بر حرکت جوهری

طبیعت علت اعراض نیست

دو اشکال حاجی بر مرحوم آخوند

جلسه چهل و سوم

خلاصه دو ایراد حاجی بر مرحوم آخوند

پاسخ به هر دو ایراد حاجی

مراد از « اتحاد عاقل و معقول » چیست؟

وحدت نفس با قوا و آثار آن

بازگشت به پاسخ ایرادهای حاجی

پاسخ ایراد دوم حاجی

بحثی در یکی از مقدمات برهان دوم

نظری دیگر بر ایراد حاجی

برهان سوم بر حرکت جوهری

جلسه چهل و چهارم

مروری بر سه برهان گذشته بر حرکت جوهری

دو نظریه درباره مناط تشخص

جزئی بودن غیر از تشخص است

بحثی تاریخی - تحلیلی درباره رابطه جوهر و عرض

تنها بعضی از اقسام کیف عرض است

تقریری روشن تر برای برهان سوم

برهان چهارم بر حرکت جوهری

جلسه چهل و پنجم

دو نوع تغیر جوهری

روابط میان انواع

برهان چهارم

برهان پنجم

برهان ششم

برهان هفتم

اشکال و پاسخ

بازگشت به بحث حافظ وحدت در حرکت

رد استدلال شیخ و دیگران بر اینکه حدوث صور جوهری به سبب حرکت نیست

جلسه چهل و ششم

طرح اشکال به دو تقریر

خلاصه پاسخ به اشکال بقای موضوع

مراد از ماهیت بالقوه

یک دلیل مردود در ابطال حرکت جوهری

دو اصطلاح « تضاد »

تأکید بر حرکت در جواهر طبیعی

جلسه چهل و هفتم

نفی استبعاد از حرکت جوهری به چهار وجه

معنای انتزاعی و نسبی بودن حرکت

حرکت محسوس است یا معقول؟

تجدد، ما به التجدد، متجدد

برخی نتایج انتزاعی بودن حرکت

دو معنای « ما به التجدد » و وجه آن

حرکت جوهری در آیات قرآن

ویژگیهای حرکت وضعی مستدیر

جلسه چهل و هشتم

توقف حرکت کمّی بر حرکت أینی

تخلخل و تکاثف

توقف حرکت کیفی بر حرکت أینی

توقف حرکت أینی بر حرکت وضعی

مسئله تخلّل سکون در حرکت راجعه

اثبات حرکت وضعی دائمی

ادوم و اتم و اشرف بودن حرکت وضعی دوری

بحث و تحصیل

برهان آخر مشرقی

تنبیه تمثیلی

درس‌های اسفار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٧٥ - جلسه چهل و دوم