تبع مسافت، حرکت تقسیم کیلومتری یا متری می‌شود: یک متر حرکت، پنج متر حرکت؛ چنان که در مسابقات پرش می‌گویند فلان کس مثلا چهار متر پرید یعنی چهار متر حرکت کرد، پنج متر پرید یعنی پنج متر طول حرکتش و طول پریدنش بود. پریدن به اعتبار مسافتی است که طی می‌کند. اگر کسی پرش‌اش پنج متر است آن پنج متر اولا و بالذات مال آن مکان است که قطع نظر از حرکت هم وجود دارد ولی وقتی که شخص این پنج متر را می‌پرد می‌گویید پنج متر پرش. واقعآ پرش‌اش هم پنج متر است. پس حرکت به اعتبار مسافت یک امتداد و کشش دارد. تا اینجا تقریبآ امری مسلّم است. لا اقل برای کسانی که قائل به حرکت قطعی هستند حرکت به اعتبار مسافت واقعآ یک امتداد و کشش دارد که برای تعیین این کشش، ما واحدهای مسافتی به کار می‌بریم، مثلا می‌گوییم پنج متر حرکت. ما «متر» را اول درباره زمین یا پارچه و مانند آن به کار می‌بریم می‌گوییم پنج متر زمین، پنج متر پارچه، ولی حالا این واحد را در مورد خود حرکت به کار می‌بریم می‌گوییم پنج متر پرش، سه متر حرکت، یک کیلومتر حرکت. کسانی که حرکت قطعی را منکر هستند مجبورند همه اینها را نوعی مجاز بدانند ولی ما ثابت کردیم حرکت قطعی وجود دارد. فعلا بنای سخن بر این است که حرکت قطعی از این جهت وجود دارد.

وقتی که این حرکتها را با یکدیگر قیاس می‌کنیم می‌بینیم حرکت یک بُعد و امتداد و مقدار دیگر غیر از این مقدار دارد، یعنی علاوه بر این مقدار و بعد و امتداد یک چیز دیگری دارد که آن هم از سنخ مقدار است. همان دو اتومبیلی که یکی در دو ساعت مسافت تهران تا قم را طی کرد و یکی در یک ساعت، آن که در دو ساعت طی کرد امتداد حرکتش طولانی‌تر است. وقتی شما با اتومبیلی می‌آیید که طی این مسافت دو ساعت طول می‌کشد می‌گویید حرکت ما طولانی‌تر شد، مقدار حرکت بیشتر شد، و حال آنکه اتومبیلی که یک ساعته طی کرده و آن که دو ساعته طی کرده هر دو یک مسافت را طی کرده‌اند، یعنی در آن امتدادی که حرکت از نظر مسافت دارد هر دو علی‌السویه‌اند. مع‌ذلک حرکت سریع با بعد و امتداد دیگری کمتر، این مسافت را طی کرده و حرکت بطیء با امتداد دیگری بیشتر. آیا ما از اینجا کشف نمی‌کنیم که حرکت در ذات خودش دارای دو کشش و امتداد است: امتدادی مکانی، امتدادی زمانی؟ دو حرکت را با همدیگر مقایسه کنیم. در یک حالت، امتداد مکانی هر دو برابر، امتداد زمانی یکی کمتر و امتداد زمانی دیگری بیشتر است، مانند مثال گذشته. در حالت دیگر دو متحرک با هم حرکت می‌کنند، مثلا از ساعت ١٢ ظهر تا ساعت ١ بعد از ظهر ولی یکی با سرعت ١٠٠ و دیگری با سرعت ٥٠ و