سه پاى قوائم [١]بايستادى،و به نزديك ما دستهاى او با بغل بايد بستن تا بر دو پاى بايستد.و گاو را هر چهار دست و پاى ببايد بستن[و دنبال رها كردن،و گوسپند را دو دست و يك پاى ببايد بستن] [٢]و يك پاى رها كردن.و نصب او بر حال است از مفعول،و معنى آن است كه:در آن حال كه او مستمرّ باشد بر قيام،و منه الصّفّ فى الصّلاة و القتال لاستمرار القيام فيهما.

و در صوافّ سه قرائت است:امّا قرائت عامّۀ قرّاء،صوافّ است به«فاء» مشدّد،و حسن بصرى خواند:صوافى،اى خالصة للّه [٣]،و عبد اللّه مسعود خواند:

صوافن [٤]من صفون الفرس [٥]،و هو قيامه على ثلاثة قوائم و طرف حافر يد واحدة،و منه قوله تعالى:... اَلصّٰافِنٰاتُ الْجِيٰادُ [٦]،و قال الشّاعر:

الف الصّفون فما يزال كأنّه ممّا يقوم على الصّفون كسيرا [٧]
فَإِذٰا وَجَبَتْ جُنُوبُهٰا ،چون بر پهلو افتد و الوجوب السقوط و الوقوع،يقال:وجب الحائط وجوبا،و وجبت الشّمس اذا غربت وجوبا،و وجب البيع اذا وقع،و وجب القلب وجيبا اذا اضطرب.و الواجب،الواقع،قال اوس بن حجر:

أ لم تكسف الشّمس و البدر و ال‌ كواكب للجبل الواجب
اى الواقع.و فعل را اضافت كرد با جنوب لتحقيق الاضافة كقوله تعالى: بِمٰا قَدَّمَتْ يَدٰاكَ [٨]...،فالتّقدير:فاذا وجبت الابل لجنوبها و قدّم الرّجل بيده. فَكُلُوا مِنْهٰا ،بخورى از آن ذبيحه. وَ أَطْعِمُوا الْقٰانِعَ وَ الْمُعْتَرَّ ،و قانع را و معترّ را بدهى از آن.

اصحاب ظاهر گفتند:اكل و اطعام هر دو واجب است،و گروهى دگر گفتند:

اكل سنّت است و اطعام واجب.و گروهى گفتند:اكل مباح است و اطعام واجب.

و مذهب ما آن است كه:ثلثى بخورد بر سبيل استحباب،و ثلثى به قانع دهد،و ثلثى به معترّ.

[١] .آج،لب:قائم.

[٢] .اساس:افتادگى دارد،از آط،افزوده شد.

[٣] .آج،لب.اللّه.

[٤] .آج،لب:صوافين.

[٥] .آط،آب،آز،مش:صفوا الفرس.

[٦] .سورۀ ص(٣٨)آيۀ ٣١.

[٧] .همۀ نسخه بدلها:كبير،مآخذ مربوط به لغت و شعر:على الثّلاث كثير.

[٨] .سورۀ حج(٢٢)آيۀ ١٠.