روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٧٠ - ترجمه

ساعته،و جنّى،مجنى باشد،فعيل به معنى مفعول،ميوۀ بچيده.و الجناة [١]،الثّمره، و قال:

هذا جناى و خياره فيه اذ كلّ جان يده الى فيه
و در نصب رُطَباً جَنِيًّا ،دو قول [٢]گفتند.مبرّد گفت:مفعول به است تقديره هزّى رطبا جنيّا بجذع النّخلة،و بر اين قول«با»زيادت نباشد [٣]،متعلّق بود به محذوفى،اى حاصلا [٤]كائنا بجذع النّخلة،و اين قول [٥]سديد است تا«با»از فايده بنشود،و نبايد گفتن كه زيادت است.و وجه ديگر آن است كه:نصب او بر تمييز است و به معنى در جاى فاعل بود،چنان كه طاب نفسا و تصبّب [٦]عرقا،اى طاب نفسه و تصبّب [٧]عرقه.

ربيع بن خثيم گفت:زاد[ن زن] [٨]را بهتر از خرما نيست و بيمار را بهتر از عسل به نزديك من،يعنى،براى آن‌كه [٩]مريم را خرما داد و [١٠]گفت:انگبين [١١]شفاست مردمان را.

عمرو بن ميمون گفت:زن چون دشخوار زايد او را رطب بايد دادن.عائشه گفت:از سنّت آن است كه خرما بجنبانند [١٢]و در دهن كودك نهند آن ساعت كه بزاده باشند او را،كه رسول-عليه السّلام-همچنين كردى.

و اهل اشارت گفتند:چون مريم را گفتند [١٣]. وَ هُزِّي إِلَيْكِ بِجِذْعِ النَّخْلَةِ ، گفت:بار خدايا!پيش از اين كه تندرست بودم و رنجور نبودم و رنج نفاس نبود بر من، روزى من [١٤]مى‌رسانيدى بى‌آنكه مرا سعى بايست كردن،اكنون مى‌فرمايى كه درخت بجنبان تا خرما بيوفتد!گفت:بلى آن‌وقت مجرّد بودى [١٥]دلت بكلّى به من بود،اكنون گوشۀ دلت به عيسى متعلّق است چون [١٦]بعضى از دل در فرزند بستى،ما