عبد اللّه عبّاس گفت:معنى آن است كه،ما همه چيز را با فنا و عدم بريم چنان كه اوّل بود.بعضى دگر گفتند:خلقان را چنان كه اوّل از خاك آفريديم باز با خاك بريم ايشان را. وَعْداً عَلَيْنٰا ،اين وعده‌اى است كه بر خود واجب كرديم،يعنى اين بعث و نشور. إِنّٰا كُنّٰا فٰاعِلِينَ ،ما اين خواهيم كردن و جز ما نخواهد كرد و نتواند كردن.

قوله: وَ لَقَدْ كَتَبْنٰا فِي الزَّبُورِ مِنْ بَعْدِ الذِّكْرِ -الآية.حمزه و اعمش خواندند:

فى الزّبور،به ضم«زا»على الجمع،و باقى قرّاء خواندند به فتح«زا»،و آن فعول است به معنى مفعول،كالحلوب و الرّكوب.و الزَّبْر و الزُّبُر،الكتابة.

مفسّران خلاف كردند در آن‌كه مراد به زبور و ذكر چيست،سعيد جبير و مجاهد و ابن زيد گفتند:مراد به«زبور»جمله كتابهاى منزل است،و مراد به«ذكر»،لوح محفوظ است،يعنى بنوشتيم در كتابها پس آن‌كه در لوح محفوظ نوشته بود.عبد اللّه عبّاس و ضحّاك گفتند:مراد به«ذكر»تورات است،و به«زبور»كتاب داود.و بعضى دگر گفتند:مراد به«ذكر»قرآن است،و به«زبور»كتاب داود.و بَعْدِ ،به معنى قبل است،كقوله:... وَ كٰانَ وَرٰاءَهُمْ مَلِكٌ [٢]...،اى امامهم،و قوله: وَ الْأَرْضَ بَعْدَ ذٰلِكَ دَحٰاهٰا [٣]،اى قبل ذلك. أَنَّ الْأَرْضَ ،مجاهد و ابو العاليه گفتند:مراد زمين بهشت است،يعنى ما در زبور بنوشتيم پس ازآن‌كه در اين كتاب ذكر نوشته بوديم كه:زمين بهشت به ميراث بندگان صالح را باشد،بيانه قوله: وَ قٰالُوا الْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِي صَدَقَنٰا وَعْدَهُ وَ أَوْرَثَنَا الْأَرْضَ نَتَبَوَّأُ مِنَ الْجَنَّةِ حَيْثُ نَشٰاءُ [٤]...،عبد اللّه عبّاس گفت:زمين دنيا خواست،يعنى ما حكم كرديم كه زمين دنيا به ميراث بندگان صالح دهيم،و ذلك قوله:... لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ [٥].

وهب منبّه گفت:در چند كتاب خوانده‌ام از كتب اوايل كه،خداى تعالى گفت:

[١] .سورۀ عبس(٨٠)آيۀ ٣٧.

[٢] .سورۀ كهف(١٨)آيۀ ٧٩.

[٣] .سورۀ نازعات(٧٩)آيۀ ٣٠.

[٤] .سورۀ زمر(٣٩)آيۀ ٧٤.

[٥] .سورۀ توبه(٩)آيۀ ٣٣.