فَأَرْسَلْنٰا إِلَيْهٰا رُوحَنٰا ،ما روح خود را يعنى جبريل را به او فرستاديم. فَتَمَثَّلَ لَهٰا بَشَراً سَوِيًّا ،ممثّل شد او را،يعنى بر مثال آدمى تمام خلق،نكوصورت.و براى آن بر صورت آدمى پيش او شد كه اگر بر صورت خود پيش او شدى،او برميدى [١]با او آرام نگرفتى.و بعضى دگر گفتند:مراد به«روح»عيسى است-عليه السّلام-يعنى، خلقنا منها عيسى،ما عيسى را به او فرستاديم،يعنى عيسى را از او پديد آورديم و بيافريديم.و قول اوّل درست‌تر است و به ظاهر لايق‌تر.

چون مريم عليها السّلام-او را بديد،گفت: إِنِّي أَعُوذُ بِالرَّحْمٰنِ مِنْكَ إِنْ كُنْتَ تَقِيًّا ،پناه با خداى مى‌دهم از تو اگر پرهيزگارى.اميرالمؤمنين -عليه السّلام-گفت:

دانست كه پرهيزكار باشد كه از خداى بترسد.و گفته‌اند.تقى،نام مردى بود در آن روزگار كه از جملۀ مصلحان بود،گفت:اگر تو طريقۀ آن مرد دارى،من از تو پناه با خداى مى‌دهم.و گفتند:تقى،نام مردى بود در آن روزگار مفسد كه به بامهاى مردمان فروشدى و دنبال زنان مردمان داشتى كه او را برعكس تقى خواندندى، گفت:اگر تو آن مردى من پناه با خداى مى‌دهم از تو.

جبريل گفت: إِنَّمٰا أَنَا رَسُولُ رَبِّكِ ،من رسول خداى توام لِأَهَبَ لَكِ غُلاٰماً ، «لام»تعلّق دارد به محذوفى،المعنى جئتك او ارسلني اليك لِأَهَبَ لَكِ ،براى آن آمده‌ام تا تو را فرزندى بدهم پارسا و پرهيزگار.و ابو عمرو خواند:ليهب لك،يعنى تا خداى بدهد تو را،و بر اين قرائت محذوف،ارسلني اللّه اليك باشد.

مريم گفت: أَنّٰى يَكُونُ لِي غُلاٰمٌ ،مرا چگونه باشد فرزندى! وَ لَمْ يَمْسَسْنِي بَشَرٌ ،و دست هيچ آدمى به من نارسيده، وَ لَمْ أَكُ بَغِيًّا ،و من كار ناشايست ناكرده.

و اصل المسّ،المسّ [٢]باليد،ثمّ جعل كناية عن الجماع.و البغىّ،الزّانية [٣]من البغاء و هو الزّناء،قال اللّه تعالى: وَ لاٰ تُكْرِهُوا فَتَيٰاتِكُمْ عَلَى الْبِغٰاءِ [٤].

قٰالَ كَذٰلِكِ ،گفت جبريل همچنين،يعنى همچنين كه بينى.و گفتند:

همچنان كه دگر افعال غريب و بديع مى‌كند [٥]. هُوَ عَلَيَّ هَيِّنٌ ،آن بر من آسان است و

[١] .همۀ نسخه بدلها+از او و.

[٢] .همۀ نسخه بدلها:اللّمس.

[٣] .اساس:الزّنا،آط و ديگر نسخه بدلها:الزّانى،با توجه به قاعدۀ لغت تصحيح شد.

[٤] .سورۀ نور(٢٤)آيۀ ٣٣

[٥] .آج،لب:مى‌كنند.