روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٤٦ - ترجمه
أُولٰئِكَ الَّذِينَ كَفَرُوا بِآيٰاتِ رَبِّهِمْ وَ لِقٰائِهِ ،ايشان آنانند كه به آيات خداى و جزاى او كافرند از ثواب و عقاب،براى آنكه منكرند بعث و نشور را. فَحَبِطَتْ أَعْمٰالُهُمْ ،عمل ايشان باطل است،يعنى واقع نيست به موقع قبول براى آنكه نه بر وجه مأمور به مىكنند،و ايمان ايشان درست نيست. فَلاٰ نُقِيمُ لَهُمْ يَوْمَ الْقِيٰامَةِ وَزْناً ، ما فرداى قيامت ايشان را وزنى ننهيم،و اين عبارت باشد از تحقير و تذليل ايشان، چنان كه جاهل را سبك خوانند ازآنكه در او سرعتى و طيشى باشد.
ابو القاسم بلخى گفت:معنى آن است كه اعمال ايشان را در ترازوى طاعت [١]وزنى نباشد،ازآنجا كه نه به موقع خود باشد و نه چنان كرده باشند كه مقبول باشد.
و ابو سعيد خدرى گفت:روز قيامت جماعتى مىآيند با اعمالى كه نزديك بود كه از كوههاى تهامه عظيمتر باشد،چون در ترازو نهند به وزن در نيايد،فذلك قوله: فَلاٰ نُقِيمُ لَهُمْ يَوْمَ الْقِيٰامَةِ وَزْناً .و ابو هريره روايت كرد از رسول-عليه السّلام-كه او گفت:
روز قيامت مردى بزرگ فربه را بينى كه مىآيد،آنگه چندانى بسنجند وزن ندارد كه پر پشهاى نيفزايد،اگر خواهى كه مصداق،اين آيت بخوانى كه: فَلاٰ نُقِيمُ لَهُمْ يَوْمَ الْقِيٰامَةِ وَزْناً.
ذٰلِكَ جَزٰاؤُهُمْ جَهَنَّمُ بِمٰا كَفَرُوا ،اين جزا و پاداشت ايشان [٢]است به آن كفر كه آوردند،و«ما»مصدرى است،اى بكفرهم. وَ اتَّخَذُوا آيٰاتِي وَ رُسُلِي هُزُواً ،اى و اتّخاذهم،و آنكه ايشان آيات مرا از قرآن و ذكر كتابها و پيغامبران مرا افسوس گرفتند.
إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّٰالِحٰاتِ ،آنگه گفت:آنان كه ايمان آرند و عمل صالح كنند،بهشتهاى فردوس منزل ايشان بود.
در فردوس خلاف كردند،رسول-صلّى اللّه عليه و آله-گفت:بهشت صددرجه است،ميان هر دو درجه چندان باشد كه آسمان تا زمين [٣]،بلندترين درجهها [٤]فردوس باشد.و جويهاى بهشت از او فرود آيد،و بالاى آن عرش خداى بود،چون از خداى بهشت خواهى بهشت فردوس خواهى.
[١] .همۀ نسخه بدلها+هيچ.
[٢] .همۀ نسخه بدلها+دوزخ.
[٣] .همۀ نسخه بدلها:كه از آسمان.
[٤] .همۀ نسخه بدلها+ى بهشت.