صله است و زيادت،و التّقدير:يدعوا من ضرّه،و بعضى گفتند:تأكيد است در بيان آن‌كه مضرّت او بيشتر از منفعت است،و اين حال مؤكّد و بليغتر است،و اين معنى سخت ظاهر است،«لام»براى آن آورد.بعضى دگر گفتند:جواب قسمى مضمر است،اى يدعو [١]و اللّه لمن ضرّه اقرب من نفعه،بعضى دگر گفتند:يدعوا [٢]،به معنى يقول است،چنان كه عنتره گفت:

يدعون عنتر و الرّماح كأنّها اشطان بئر في لبان الادهم
اى يقولون يا عنتر [٣]،و خبر محذوف [٤]باشد،و التّقدير:يقول لمن ضرّه اقرب من نفعه آلهة او اله.و بعضى دگر گفتند:يدعو [٥]از صله ضلال است،يعنى ذٰلِكَ هُوَ الضَّلاٰلُ الْبَعِيدُ ،الّذي يدعوه.

آنگه ابتدا كرد و گفت: لَمَنْ ضَرُّهُ أَقْرَبُ مِنْ نَفْعِهِ ،و محلّ او رفع بود بر ابتدا،و خبر او لَبِئْسَ الْمَوْلىٰ وَ لَبِئْسَ الْعَشِيرُ ،باشد،و گفتند:كلام بر تقديم و تأخير است، يعنى لمن ضرّه اقرب من نفعه يدعو [٦]بر ابتدا و خبر [٧]بعضى دگر گفتند:اين بر تكرار است على سبيل التّأكيد،و التّقدير:يدعوا [٨]لمن ضرّه اقرب من نفعه يدعوا [٩]،آنگه دوم بيفگند اكتفا به اوّل كرد.و بعضى دگر گفتند:به اين تأويلات متعسّف حاجت نيست چه اين در كلام عرب شايع است،و قد سمع منهم اعطيتك لما غيره خير منه و عنده لما غيره خير منه.و العشير،فعيل به معنى مفاعل،اى المعاشر و الخليط و الصّاحب،بد رفيق و همساز است بتان ايشان را.

إِنَّ اللّٰهَ يُدْخِلُ الَّذِينَ آمَنُوا ،آنگه چون ذكر كافران و احوال ايشان و معبودان ايشان بگفت،احوال مؤمنان بگفت و ثواب ايشان،گفت:خداى تعالى مؤمنان را كه عمل صالح كنند به بهشتهايى [١٠]برد كه در زير درختان آن جويها روان باشد كه خداى

[٦] [٥] [٢] [١] .آج،لب:يدعوا.

[٣] .آب:عنتره.

[٤] .آج،لب:محذوفى.

[٧] .آج،لب+او.

[٩] [٨] .آب،آز،مش:يدعو.

[١٠] .آج،لب:بهشتها.