پذيرفته‌اند، همراهى و اقتران وصف طردى را با حكم در تمام موارد لازم دانسته‌اند، ولى برخى راه مبالغه را پيموده و گفته‌اند اگر وصفى حتى يك بار به همراه يك حكم بيايد، ظن به عليّت حاصل مى‌شود. (١٩٣)

براى مثال، آب مستعمل در رفع حدث را كه پاكى آن مورد اختلاف است به مطلق آب مانند آب دريا، رودخانه، آب چشمه و آب باران كه حكم به پاكى آن مى‌شود، قياس كرده‌اند؛ زيرا وصف مشترك بين آب مشكوك الطهاره با اين آب‌ها در همه موارد همراه آب است، پس در مورد آب مستعمل نيز به وسيله طرد، حكم طهارت جارى مى‌شود.

١ ـ ٩ . حجيت طرد

بيشتر دانشمندان اصولى از مذاهب مختلف، استناد به وصف طردى براى شناخت علت را بى‌ارزش و اين گونه قياس را از افراد عاقل به دور دانسته‌اند، (١٩٤) ولى در برابر مشهور، برخى نيز مانند فخر رازى و بيضاوى حجيت آن را پذيرفته و بر اين باورند كه ادله حجيت قياس، هر وصفى را كه همراه با حكم باشد براى علت بودن شامل مى‌شود؛ خواه سازگارى آن وصف با حكم روشن و قابل درك باشد و خواه اين سازگارى به ذهن نيايد؛ بنابراين، وصف طردى مى‌تواند وسيله‌اى براى تعدى و سرايت حكم اصل به فرع باشد.

ذكر اين نكته ضرورى است كه روى‌آوردن به وصف طردى براى كشف ملاك، چيزى جز از بين رفتن ملاك و مناط حكم نخواهد بود؛ زيرا اصوليان در كشف ملاك يا

(١٩٣) الرازى، فخرالدين محمد، المحصول، ج ٢، ص ٣٥٠ و البيضاوى، عبدالله ين عمر، منهاج الوصول، ج ٣، ص ٧٢.
(١٩٤) الآمدى، سيف الدين على، الاحكام، ج ٢، ص ٢٧٨ و الزركشى، بدرالدين محمد، البحر المحيط، ج ٥، ص٢٤٨.