که ما آنها را نجس العین می‌خوانیم ؟ یا بدترین حیوانات آنهائی هستند که‌ ضرب المثل کودنی هستند ؟ نه ، بدترین جنبندگان در نظر خدا و با مقیاس‌ حقیقت عبارت است از انسانهائی که گوش دارند و کرند ، زبان دارند و گنگ و لالند ، قوه عقل و تمیز به آنها داده شده است ولی آن را به کار نمی‌اندازند و فکر نمی‌کنند . نظیر این آیه که دعوت به تعقل شده است در قرآن زیاد است . یک سلسله آیات داریم که غیرمستقیم مردم را به تعقل دعوت کرده است . آنها هم چند دسته‌اند و نمی‌خواهیم همه آنها را عرض کنیم چون از مطلبی که‌ در نظر گرفته‌ام دور می‌مانیم . یک دسته از این آیات آیاتی است که مطلبی‌ را با شکل و صورتی طرح می‌کند که عقل را بر می‌انگیزد به تفکر کردن و تأمل‌ کردن . این خود یک روش خاصی است که برای تحریک عقول به کار برده شده‌ است . از جمله همین آیه است . در این آیه که در موضوع انسان است ، به‌ شکلی مطلب بیان شده که انسان وقتی این آیه را تلاوت می‌کند فورا چند علامت سؤال در جلو خودش می‌بیند . « انا عرضنا الامانه علی السموات و الارض و الجبال فابین ان یحملنها و اشفقن منها و حملها الانسان انه کان‌ ظلوما جهولا ». ما امانت را بر آسمانها و زمین عرضه کردیم . این امانت‌ چیست ؟ کدام امانت است ؟ چگونه عرضه کردیم ؟ بر کی عرضه کردیم ؟ بر آسمانها و بر زمین و کوهها . چگونه امانتی را می‌شود بر آسمان و زمین و کوه عرضه کرد ؟ امانت را ما عرضه داشتیم بر آسمانها ، بر زمین و بر کوهها اما آنها از اینکه این امانت را بپذیرند امتناع کردند . کلمه‌ « ابین یحملنها »آمده است ، یعنی امتناع کردند از اینکه این امانت را