مقامع الفضل - البهباني، الشيخ محمد علي - الصفحة ٤٠١ - جواب
نمايان، چنانكه به مقتضاى ادلّۀ عقليّه و نقليّه چندانكه معصيت در پردۀ خفا محتجب، و عاصى معاصى خود را پوشيده و ساتر العيوب باشد، هرچند كه بر دانائى هر پوشيده پوشيده نخواهد بود، لكن به عفو بىمنتها؛ اقرب، و از خزى دنيا و عقاب [١] عقبى ابعد خواهد بود، چنانكه از ملاحظه ادراء حدود [٢] و عقوبات شرعيّه به ادّعاى احتمالات و شبهات خفيّه؛ ظاهر و باهر نيز مىگردد.
و ممّا ذكر ظهر الجواب عن الإشكال الوارد في أصل اللعن و هو أنّه قد تقرّر بصريح العقل و صحيح النقل أنّه جلّ جلاله منزّه عن الظلم و العدوان، متّصف بمزيد اللطف و الإحسان فكيف يمكن أن يعذّب أحدا بأزيد مما يستحقّه بنوع معصية و إن استدعاه جميع من سواه؟ فتأمّل.
لكن لاعن بايد ملاحظه نمايد كه لعن را بر كسى كند كه مستحقّ آن باشد، و آن هر كافر و منافق در دين و منكر اصلى از اصول مذهب مؤمنين است عموما و هر كس كه باسمه از شرع لعن او ثابت شده است خصوصا، مثل شيطان و يزيد و بنى اميّه و قاتلان و محاربان امامان و پيغمبران، و در حديث وارد است كه مراد به شجرۀ ملعونه در قرآن [٣] بنى اميّهاند [٤] و مراد به يزيد در [آن] آيۀ شريفه همان يزيد است [٥].
و علّامه زمخشرى حنفى در «ربيع الأبرار» در باب نود و دويم و علّامه
[١] ج: عذاب.
[٢] اشاره است به «تدرء الحدود بالشبهات».
[٣] اسرى (١٧): ٦٠.
[٤] تفسير عيّاشى: ٢/ ٣٢٠ و ٣٢١، تفسير قمى: ٢/ ٢١، تفسير نور الثقلين: ٣/ ١٧٩- ١٨٢، تفسير برهان: ٢/ ٤٢٤- ٤٢٦، الغدير: ٨/ ٢٤٧- ٢٤٩، درّ المنثور: ٤/ ٣٤٥ و ٣٤٦.
[٥] در مظانّش نيافتيم. و متتبع خبير مرحوم شيخ عباس قمى در ماده «زيد» در شرح حال يزيد مىنويسد: و في قوله تعالى في آية الرؤيا «فَمٰا يَزِيدُهُمْ إِلّٰا طُغْيٰاناً كَبِيراً» (اسرى (١٧): ٦٠). لطافة لا تخفى. «سفينة البحار: ١/ ٥٨٢» و اين نشان مىدهد كه وى و صاحب بحار چنين روايتى نيافتند و الا متن روايت را ذكر مىكردند.