مقامع الفضل - البهباني، الشيخ محمد علي - الصفحة ١٣٧ - جواب
جواب مذكور مىسازيم كه آنها صحيحاند به شرط آنكه به طريقى كه مذكور مىشود عمل نمايد، و اللّه العالم.
و اگر هر يك از امام و مأموم جزم بر خلاف ديگرى كنند، در واجبات؛ اقتدا بر هم مىخورد و بايد هر يك عمل به جزم خود كند، و همچنين در صورت ظنّ بر خلاف هم، و اگر يكى جزم داشته باشد و ديگرى ظن، ظان عمل به قول جازم مىكند على المشهور الاظهر، و اگر احدهما شك كند و ديگرى جزم يا ظن داشته باشد شاك رجوع به جازم و ظان؛ مىكند و بايد مأموم جازم و ظان امام متردد را مطلع سازد به اينكه- مثلا- سه مرتبه «سبحان اللّه» بگويد تا امام بفهمد كه سه ركعت گزارده است و بر امام واجب است كه به قول او عمل نمايد، هرچند كه مأموم يكى و فاسق باشد و از گفتۀ او امام را ظنّ حاصل نشود، و اگر امام و مأموم هر دو شك كنند پس خالى از اين نيست كه شك ايشان موافق است يا مخالف، و در صورت دويم يا امر مشتركى ميان ايشان هست يا نه، و مأمومان متفقاند در شك يا مختلف.
اما اوّل كه متفق باشند: پس اگر شكّشان مبطل است؛ نماز را اعاده مىكنند به جماعت يا انفراد، و اگر مبطل نيست هر دو عمل به حكم آن شك مىكنند، و در نماز احتياط جماعت نيز جايز است هرچند كه بهتر انفراد است.
دويم آنكه: مختلف باشند و امر مشتركى داشته باشند؛ پس رجوع به آن مشترك نمايند و نماز را تمام كنند، مثل آنكه: امام شك ميان دو و سه كند و مأموم ميان سه و چهار، پس هر دو بنا را بر سه گذارند و تمام كنند بدون نماز احتياط، و اگر اعاده نيز كنند بهتر است.
سيّم آنكه: مأمومان نيز با يكديگر در شك مختلف باشند، پس اگر امر مشترك ميان همه هست بنا بر آن مىگذارند، مثل آنكه: امام شك كند ميان دو و سه، و بعضى از مأمومين ميان سه و چهار، و بعضى ديگر ميان چهار و پنج، پس