مقامع الفضل - البهباني، الشيخ محمد علي - الصفحة ١٢٧ - جواب
و اگر ركوع را فراموش كند تا پيشانى را بر موضع سجود نگذاشته است برگردد و راست بايستد، پس ركوع كند و اگر پيشانى را گذاشته باشد- هرچند بر چيزى باشد كه سجده بر آن درست نباشد- نماز باطل مىشود.
و اگر هر دو سجده را فراموش كند تا داخل ركوع ركعت ديگر شود نمازش باطل مىشود و اگر پيش از ركوع به خاطرش آيد برگردد و سجدهها را به عمل آورد نماز را تمام كند و دو سجدۀ سهو كند.
و اگر سهوا در يك ركعت دو ركوع كند- در غير نماز آيات- نمازش باطل است، و همچنين هرگاه سهوا در يك ركعت چهار سجده كند، لكن اين دو حكم در مأموم جارى نيست بلكه چون قبل از امام سهوا به ركوع يا سجود رود برگردد و با امام نيز بجا آورد، و همچنين اگر سهوا يا به گمان آنكه امام سر برداشته سر بردارد و معلومش شود كه هنوز امام سر برنداشته برگردد و با امام [١] سر بردارد؛ زيادتى ركن در اين دو صورت ضرر ندارد، و اگر عمدا پيشتر رود يا سر بردارد مشهور آن است كه بر نمىگردد و نمازش صحيح است [٢]، و اگر در اين صورتها- خصوصا در صورت عمد- نيّت انفراد كند نمازش را خودش تمام نمايد شايد احوط باشد.
و اگر سهوا يك ركعت بر نماز زياد كند نمازش باطل است هرچند كه در ركوع به خاطرش آيد، مگر آنكه در آخر ركعت چهارم به قدر تشهّد نشسته و تشهد خوانده باشد كه در اين صورت سلام دهد و نمازش صحيح است و دو سجدۀ سهو كند احتياطا.
و اگر به قدر تشهّد نشسته بدون تشهّد يا آنكه زياده بر يك ركعت زياد كرده، يا آنكه زيادتى يك ركعت يا بيشتر در غير نماز چهار ركعتى بوده يا آنكه
[١] الف، ب، د: او.
[٢] مدارك الأحكام: ٤/ ٣٢٧.