ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٥٠ - نوع دوم - امتياز و قدرت غير اختيارى

انسانيت تباه خواهد گشت .
( وَأَنْ لَيْسَ لِلإِنْسانِ إِلَّا ما سَعى . وَأَنَّ سَعْيَه سَوْفَ يُرى ) [١] ( هيچ چيزى براى انسان جز كوشش او نيست و قطعا كوشش او بزودى ديده خواهد شد . ) از طرف ديگر بايستى دارندهء قدرت و امتياز اختيارى ، در بارهء وضع خود بينديشد و باين نتيجه برسد كه چقدر عوامل جبرى در بوجود آمدن آن برترى دخالت داشته و چقدر موانعى كه مى توانستند جلو او را از وصول به آن برترى بگيرند و اين موانع بدون اختيار او بر طرف گشته‌اند . با اين تحليل دارندهء برترى اختيارى باين نتيجه خواهد رسيد كه او مانند يك رودخانه بوده است كه عوامل اصلى آن قدرت و امتياز مانند منبعى بوده است كه آنها را در وجود او به جريان انداخته است . اما مى دانيم كه اين دو بينش براى واجد برترى و فاقد آن ، بدون نگرش از ديدگاه فوق خود خواهى امكانپذير نخواهد بود .
نوع دوم - امتياز و قدرت غير اختيارى ، مانند قدرتهاى عضلانى و استعدادهاى فكرى و حافظه و تجسم هنرى و احساسات شاعرانه ، شايستگى محيط طبيعى و وراثتهاى مثبت و روبرو گشتن با حوادثى كه موجب بارقه‌هاى مغزى سازنده مى باشند و زيباييها و نوبت گيرىهائى كه غالبا از ديدگاه بررسى كنندگان مخفى مى ماند . مثلا رئيس جمهورى مى ميرد و معاون او جايش را اشغال ميكند و اگر نميرد نمى تواند به رياست جمهورى برسد . يك سياستمدار بمعناى عمومى قدرتى را در دست دارد ، در همان حال صدها مغز شايسته كه همان قدرت را دارند . از بدست آوردن آن ناتوانند ، تا يك حادثه غير اختيارى بوجود بيايد و آن سياستمدار كنار برود . اين نوبتگيرى بجهت ضرورتهاى اجتماعى در انواعى فراوان از امتيازات و قدرتها وجود دارد .
در آن حال كه صدها هنرمند نابغه در اجتماع وجود دارند ، يك هنرمند بجهت

[١] النجم ، آيهء ٣٩ و ٤٠