ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٦١ - ترجمهء خطبهء بيست و هفتم

تفسير عمومى خطبهء بيست و هفتم
تفسير عمومى خطبهء بيست و هفتم امّا بعد فانّ الجهاد باب من ابواب الجنّة فتحه اللَّه لخاصّة اوليائه ( پس از حمد و ثناى خداوندى ، جهاد [ با دشمنان خدا ] درى از درهاى بهشت است كه خداوند [ اين در را ] بر روى خواص اولياى خود باز كرده است ) .
جهاد چيست و چه ارزشى دارد
جهاد چيست و چه ارزشى دارد مادهء جهد در همهء ابواب و مشتقاتش مانند اجتهاد ، مجتهد ، جهد ، يجهد و غير ذلك بمعناى تكاپو و تلاش است . پس مجاهد يعنى تكاپوگر و تلاشگر و در آن هنگام كه در ميدان كارزار بكار برده مى شود و يا در موقع آمادگى براى ورود در ميدان نبرد استعمال مى گردد ، مفهومى از جانبازى را در بردارد .
تفاوت جهاد با قتال در اينست كه كلمهء جهاد در اصطلاح مكتب اسلام اگر مطلق هم بكار برده شود ، تكاپو در راه هدف الهى را تا از دست دادن حيات نيز در بردارد . هدف الهى در تعريف مزبور ، تلاش و جانبازى به انگيزگى مال و مقام و اشباع حس انتقامجوئى و ديگر انواع خودخواهى را از جهاد و تلاشگر با هدفهاى مزبور را از مجاهد بودن كنار مى زند . ولى قتال و مقاتله تلاش و گلاويزى در مرز زندگى و مرگ است كه اگر با هدف الهى بوده باشد ، جهاد ناميده مى شود .