ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٥٢ - يك معاملهء خسارتبار شخصيت در برابر تورم خود طبيعى

او را تشكيل مى دهد ، پايان دادن به حيات در راه حفظ شخصيت از پستىها و حقارتها ، همچون دست برداشتن از تماشاى يك منظره در راه حفظ حيات تلقى مى گردد . در حقيقت حيات مقدمهء بوجود آمدن و رشد شخصيت است ، چنانكه عناصر مادى مقدمه اى براى بوجود آمدن حيات ميباشد . روى اين محاسبه ، ارزش و عظمت يك شخصيت را بايستى با اين ملاك سنجيد كه صاحب آن شخصيت در مقابل چه حقيقتى دست از شخصيت بر مى دارد و آن را به چه قيمتى معامله مى كند . انسانى وجود دارد كه در برابر اندك سود مادى كه حتى نياز ضرورى به آن ندارد ، شخصيتش را از دست مى دهد . و انسانى ديگر وجود دارد كه اگر جهان هستى را با آن عظمت قيمتى براى خريدن شخصيتش بپردازند ، اين معامله را ناشايست و احمقانه تلقى خواهد كرد . على بن ابي طالب عليه السلام مى گويد : و اللَّه لو اعطيت الأقاليم السّبعة بما تحت افلاكها على ان اعصى اللَّه فى نملة اسلبها جلب شعيرة ما فعلت ( اگر همهء اقاليم هفتگانه را با آنچه كه در زير آسمانها است در برابر معصيت به خداوند با كشيدن پوست جوى از دهان مورچه اى ، به من بدهند ، اين ستم را مرتكب نخواهم گشت ) . اگر ارزش شخصيت در نزد امير المؤمنين عليه السّلام بالاتر از همهء دنيا نبود ، چنين معامله اى را براى خود تحريم نمى كرد . شما با اين بيان مى توانيد شخصيت عمرو بن العاص و معامله اى را كه او به حزب معاويه مى پيوندد ، درك كنيد : خريدار : معاويه . فروشنده : عمرو بن العاص ، كالا : شخصيت عمرو بن العاص قيمت : ولايت مصر - بيا كالا ببين بايع نگه كن مشترى بنگر [ لاهوتى ] و قيمتى را هم كه معاويه پرداخته است مورد دقت قرار بده : زمامدارى چند روزهء مصر و روشن است كه كسى كه شخصيت خود را چنين ارزان بفروشد ، مانعى نمى بيند كه مردم جامعهء مصر را بردهء خود و آل اميه بسازد . و ماليات مصر و