با کاروان حسینی - ت بینش - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٢٢٦ - درنگ و نگرش
نقل شده است كه چون حر كشته شد، ياران حسين (ع) او را بردند و در برابر وى نهادند. او هنوز اندك رمقى در بدن داشت. امام (ع) دست بر سر و رويش مىكشيد و مىگفت: تو آزادى همان طور كه مادرت تو را آزاد نام نهاد. تو در دنيا آزادى، تو در آخرت آزادى!
يكى از ياران حسين (ع) و به قول على بن الحسين (ع) در رثاى وى چنين گفت:
لَنِعمَ الحُرُّ حرُّ بنى رياحِ صَبورٌ عِندَ مختلف الرماحِ
وَ نعم الحُرُّ اذ فادى حسيناً و جاد بنفسه عند الصباحِ
فَيارب اضفه فى جنان و زَوّجُهُ مع الحور الملاحِ
بهترين آزاده، آزاده [حر] بنى رياح است كه هنگام فرود آمدن نيزهها شكيبا است
بهترين آزاده است كه بامدادان در راه حسين جان خويش فداى او كرد و بر او بخشيد
بار پروردگارا او را در بهشت ميهمان كن و با حوريان نمكين همسر گردان.
حرّ در روز عاشورا طى خطابهاى چنين گفت: اى مردم كوفه، مادر به سوگتان بنشيند و بگريد! آيا اين بنده صالح خدا را دعوت كرديد تا هنگامى كه آمد او را واگذاريد و پنداشتيد كه در راه او با جان و دل مىجنگيد. اما اينك در صدد كشتن و دشمنى با او برآمدهايد. جان او را گرفته و راه نفس را بر او بستيد. او را از هر سوى در محاصره گرفتيد و از رفتن به سرزمينهاى پهناور خدا جلوگيرى كرديد. او اينك چونان اسيرى در دست شما است و چارهاى ندارد. او و زنان و كودكان و خاندانش را از آب جارى فرات كه يهود و نصارا و مجوس از آن مىنوشند و خوكان و سگان عراق در آن مىغلتند، محروم ساختهايد! اينك تشنگى آنان را هلاك كرده است. پس از محمد (ص)، با خاندانش بسيار بد رفتار كرديد. خداوند در روز تشنگى شما را سيراب نگرداند!» [١]
درود بر سمبل تحول آگاهانه سريع و شجاعانه؛ آن كسى كه خود را از ظلمات باطل به سوى نور حق كشاند. سلام بر حرّ رياحى، روزى كه زاده شد و روزى كه شهيد شد و روزى كه زنده برانگيخته مىشود.
[١] الارشاد، ص ٢١٩.