روزشمار جنگ ایران و عراق - مرکز اسناد و تحقیقات سپاه - الصفحة ١٠٥٦ - روزشمار جنگ یکشنبه ٥ مهر ١٣٦٠٢٨ ذیقعده ١٤٠١ ٢٧ سپتامبر ١٩٨١
کارون عقب نشینی کرده و خود را از مهلکه برهانند. همچنین تیپ١٦ زرهی از لشکر٦ زرهی نیز به منطقه غرب کارون آمد تا از احتمال عبور نیروهای ایرانی از رود کارون و پیشروی به سمت خرمشهر جلوگیری کند.»[١]
١
پس از دستیابی نیروهای ایرانی به بخش قابل توجهی از اهداف عملیات ثامن الائمه(ع) و محدودشدن عقبه دشمن به پل حفار و به دنبال عقب نشینی گروهی از نیروهای عراقی از مقابل رزمندگان، ساعت ١٤:٢٥ بخشی از نیروهای سپاه از محور شمالی (دارخوین) خود را به پل حفار رسانده و قصد منفجرکردن آن را داشتند، اما به دلیل گرمای شدید،[٢] خستگی فراوان و حجم آتش دشمن، موفق به این کار نشده و ناگزیر ٧٠٠ تا ٨٠٠ متر از پل عقب تر آمدند و در آنجا ضمن الحاق با نیروهای ایستگاه ٧ از محور ذوالفقاری و نیروهای محور فیاضیه که با استفاده از وضعیت موجود به عمق نفوذ کرده و خود را به نزدیکی پل رسانده بودند، به سمت کارون آرایش گرفته پدافند کردند.[٣]
عراق نیز همه توجه و توان خود را بر حفظ این سرپل و واردکردن یگان های تازه نفس برای تصرف مجدد مناطق ازدست رفته متمرکز کرد.[٤]در ساعات پایانی امروز، عراق با آوردن چند یگان تازه نفس و عبوردادن بخشی از آنها از پل،^[٥] اقدام به پاتک کرد، درنتیجه، درگیری شدیدی رخ داد که براثر آن تعدادی از نیروهای خودی به شهادت رسیدند. بااین حال، تعداد فراوانی از تانک های دشمن منهدم و تعدادی نیز به غنیمت گرفته شد. دراین میان حجم آتش توپخانه خودی که با هدایت دقیق و مؤثر دیدبان ها، روی تجمع نیروها و امکانات زرهی دشمن در دو سوی پل (حفار شرقی و حفار غربی) اجرا شد، نقش مهمی در تثبیت منطقه داشت.[٦]البته برای بهره گیری مناسب تر از آتش ادوات، قبضه های ادوات هم زمان با پیشروی نیروها از حدود ظهر روز عملیات یک گام به جلو آورده شدند و با توجیه دیدبان های توپخانه در این عملیات به طور مؤثری از آتش توپخانه و ادوات استفاده شد.[٧] این وضعیت به شکل نسبتاً ثابتی تا پایان امروز ادامه یافت.
[١] سند شماره ٠٦٠٧٨١ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.
[٢] براساس اطلاعات موجود، در این ساعات دمای هوای منطقه ٤٢ درجه بالای صفر بوده است. (سید یعقوب حسینی و محمد جوادی پور، ارتش جمهوری اسلامی ایران در هشت سال دفاع مقدس، (اشغال خرمشهر و شکستن حصر آبادان) جلد سوم، تهران: سازمان عقیدتی سیاسی ارتش جمهوری اسلامی ایران ١٣٧٣، ص ٢٦٧؛ و - سید یحیی صفوی و حسین اردستانی، پیشین، ص٣٣٤)
[٣] سند شماره ٤٣٤٧٩٠ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین؛ و - سند شماره ٤٣٤٧٩١ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.
[٤] سند شماره ٠٠٥١٨٦ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از قرارگاه تاکتیکی لشکر٧٧ (رکن٢) به سماجا٢ ( مدیریت اطلاعات)، ٥/٧/١٣٦٠، صص ١ و ٢؛ و - سند شماره ٠٢١٧٦١ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.
[٥] ^ عصر امروز، گردان دوم مکانیزه تیپ١٠ زرهی عراق از پل حفار عبور داده شد. هنگام عبور ٢٣ خودروِ پی.ام.پی از مجموع ٤٥ خودرویی که این تیپ داشت منهدم شد. بقیه گردان بعد از عبور، در پاتک شرکت کرده و متحمل تلفات و ضایعات شده و فقط تعداد اندکی از آنان به غرب رودخانه بازگشتند. (سند شماره ٢٣٧٢٥ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: به دفاع سپاه خوزستان، ٥/٧/١٣٦٠، صص ٤ - ١؛ و - سید یحیی صفوی و حسین اردستانی، پیشین)
[٦] عملیات ثامن الائمه مبدأ تحول در استراتژی نظامی ایران، پیشین، ص٣٣٤.
[٧] تاریخ شفاهی سردار مرتضی قربانی، (منتشرنشده)، ٩/٩/١٣٨٨.