پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٦١ - نكته نسخ در احكام شرع

جمعى سؤال مى‌كنند: چگونه ممكن است حكمى از سوى خدا بر پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و اله وحى گردد كه ظاهر آن جاودانگى و هميشگى آن است؛ ولى بعد از مدتى منسوخ شود و حكم ديگرى كه غالبا ضدّ آن است جاى آن را بگيرد با اينكه علم خدا نامحدود است و علم پيغمبر اكرم صلّى اللّه عليه و اله نيز متكى به وحى الهى است؟

در مورد احكام عرفى و بشرى نسخ فراوان است و چيز عجيبى نيست، زيرا مسائلى را بررسى كرده احكامى وضع مى‌كنند؛ ولى در عمل ضعفها و نارساييهاى آن آشكار مى‌شود و آن را نسخ مى‌كنند و اگر از اوّل عيوب و اشكالات آن را مى‌دانستند چه بسا وضع حكم نمى‌شد؛ ولى به يقين در مورد احكام الهى اين مطلب صادق نيست، پس نسخ در آنها چگونه تصور مى‌شود؟

با توجّه به يك نكته پاسخ اين سؤال روشن مى‌شود و آن اينكه: نسخ در احكام الهى به جهت تغيير موضوع است؛ به بيان ديگر از روز نخست عمر آن حكم محدود به زمان خاصى بوده، هرچند طبق مصالحى در آغاز به پايان حكم اشاره نشده است.

مثلا حكم دادن صدقه قبل از نجوا كه در آيه ١٢ و ١٣ سوره مجادله نازل شده در آغاز براى آزمودن اصحاب پيغمبر صلّى اللّه عليه و اله بوده و تفهيم اين نكته كه سخنان در گوشى افراد مختلف با پيغمبر صلّى اللّه عليه و اله غالبا غير ضرورى بوده و بايد ترك شود تا سوءظن را در افراد برنيانگيزد، لذا هنگامى كه دستور صدقه قبل از «نجوا» داده شد همه اصحاب آن را ترك كردند جز على عليه السّلام كه صدقه‌اى داد و در امر لازمى با پيامبر صلّى اللّه عليه و اله نجوا كرد و اين افتخار در صفحات زندگى آن حضرت رقم خورد كه تنها كسى كه به آيه نجوا عمل كرد اوست.

بعد از اين واقعه آيه ديگرى نازل شد و حكم صدقه قبل از نجوا را نسخ كرد و همگى دانستند كه نجواهاى آنها غالبا غير ضرورى است و از آن خوددارى كردند.