پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٩٣ - شرح و تفسير بخشى از اوصاف خداوند و پيامبرش

آشكارتر و از همه‌چيز پنهان‌تر است ناظر به همين دو جنبه است؛ از نظر آثار علم و قدرتش كاملا آشكار و از نظر كنه ذاتش مخفى و پنهان است.

در ادامه اين سخن به پنجمين و ششمين وصف پرداخته مى‌فرمايد:

«خداوندى كه عالم است بى‌آنكه معلوماتش اكتسابى باشد يا فزونى گيرد و يا آن را از كسى فراگرفته باشد. خداوندى كه همه امور را اندازه‌گيرى كرده، بى‌آنكه نياز به تفكّر و يا رجوع به ضمير و وجدان داشته باشد»؛ (العالم بلا اكتساب و لا ازدياد، و لا علم مستفاد، المقدّر لجميع الأمور بلا رويّة و لا ضمير).

بى‌شك علم خدا مانند ذاتش بى‌پايان است، بنابراين نه نيازى به اكتساب دارد و نه فراگيرى از ديگرى. اين امور مربوط به كسانى است كه علم محدودى دارد و از سه راه بر آن مى‌افزايند: گاهى از طريق تجربه و مانند آن، گاه به سبب تأثير علوم در يكديگر و انتقال از مسئله‌اى به مسئله ديگر و گاه از طريق درس خواندن و فراگيرى از ديگران؛ امّا آن‌كس كه علمى بى‌پايان دارد از همه اين امور بى‌نياز است.

همچنين او براى آفرينش مخلوقات و اندازه‌گيرى دقيق هر موجود از نظر كميّت و كيفيّت و قوانين حاكم بر آن نه نياز به انديشيدن دارد، نه رجوع به وجدان. به خلاف انسانهايى كه دست به اختراع و ابداع چيزى مى‌زنند كه گاه بايد سالها بينديشند و مطالعه كنند و از معلومات و تجربيات خود كمك بگيرند تا موفق به ابداع چيزى شوند.

سپس در هفتمين و هشتمين وصف مى‌افزايد: «خدايى كه تاريكيها ستر و پوششى بر او نمى‌افكند و از نور و روشنايى بهره نمى‌گيرد»؛ (الّذي لا تغشاه الظّلم، و لا يستضي‌ء بالأنوار).

آنگاه براى تكميل و توضيح همين مطلب به سراغ نهمين و دهمين وصف رفته، مى‌فرمايد: «شب او را نمى‌پوشاند و روشنايى روز بر او نمى‌گذرد (و به بيان‌