پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٩٥ - شرح و تفسير بخشى از اوصاف خداوند و پيامبرش

حديث معروف امام باقر عليه السّلام: «كلّ ما ميّزتموه بأوهامكم في أدقّ معانيه مخلوق مصنوع مثلكم مردود إليكم؛» آنچه با فكر و پندار خود با دقيق‌ترين مفاهيم در ذهن خويش (درباره خدا) ترسيم مى‌كنيد مخلوق و ساخته شما و همانند خودتان است و به سوى شما باز مى‌گردد» [١] اشاره زيبايى به همين مطلب است.

لذا ائمّه اهل بيت عليهم السّلام همواره مراقب اصحاب و ياران و پيروان خود بودند كه گرفتار و تشبيه يا تعطيل نشوند، در حالى كه اين گرفتارى براى گروهى كه از آنها پيروى نكردند بسيار فراوان و آشكار است.

اعتقاد به جسميّت خداوند و تشبيه او با مخلوقات، اعتقاد به امكان رؤيت و مشاهده حسّى در دنيا و لااقل در آخرت كه غالبا به آن پايبند هستند، از اين قسم انحرافات خطرناك است.

در بخش ديگر اين خطبه كه مرحوم سيّد رضى تحت عنوان «و منها في ذكر النّبي صلّى اللّه عليه و اله» آورده، امام عليه السّلام سخن كوتاه و بسيار پرمعنايى درباره پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و اله دارد و هفت وصف از اوصاف پيامبر را كه نشان دهنده مقام والا و اصلاحات گسترده او در جامعه اسلامى است، بيان مى‌كند. مى‌فرمايد: «خداوند او را با نور و روشنايى فرستاد و برگزيد و بر همه مقدّم داشت، پارگيها و پراكندگيها را به وسيله او پيوند داد (و اتّحاد و الفت ايجاد كرد) و با او بر زورمندان چيره شد.

مشكلات را به وسيله او آسان و ناهمواريها را به دست او هموار ساخت تا آنجا كه ضلالت و گمراهى را از راست و چپ (و از هر سو) به عقب راند»؛ (أرسله بالضّياء، و قدّمه في الاصطفاء، فرتق‌ [٢] به المفاتق‌ [٣] و ساور [٤] به المغالب، و ذلّل به‌

[١]. بحار الانوار، ج ٦٦، ص ٢٩٣.

[٢]. «رتق» از ريشه «رتق» بر وزن «حتم» يعنى به هم پيوستن.

[٣]. «مفاتق» به معناى محلهاى شكافته شده جمع «مفتق» بر وزن «مكتب» از ريشه «فتق» (ضدّرتق) به معناى شكافتن گرفته شده است.

[٤]. «ساور» از ريشه «مساوره» به معناى غلبه كردن و چيره شدن و شوريدن، از ريشه «سور» بر وزن «غور» گرفته شده است.