بر گرفته از آيه ٧ سوره كهف است: « «إِنَّا جَعَلْنا ما عَلَى الْأَرْضِ زينَةً لَها لِنَبْلُوَهُمْ أَيُّهُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا»؛ ما آنچه را روى زمين است زينت آن قرار داديم تا آنها را بيازماييم كه كدام يك داراى بهترين عمل هستند»؛ (البته قريب به همين معنا در آيه ٧ سوره هود و آيه ٢ سوره ملك آمده است).

ناگفته پيداست كه آزمايش‌هاى الهى براى كشف مجهولى نيست، زيرا همه چيز مربوط به حال و گذشته و آينده و ظاهر و باطن اشيا و اشخاص در برابر علم بى‌پايان پروردگار آشكار است، بلكه منظور ظاهر شدن باطن افراد و انجام اعمالى است كه معيار ثواب و عقاب است و به تعبير ديگر صفات درونى، پيش از ظهور و بروز در عمل نمى‌تواند معيار ثواب و عقاب باشد؛ خداوند افراد را امتحان مى‌كند تا آن صفات به مرحله بروز برسد، همان‌گونه كه خود امام در عبارت ديگرى از نهج‌البلاغه در تفسير آيه‌ «وَاعْلَمُوا أَنَّما أَمْوالُكُمْ وَأَوْلَادُكُمْ فِتْنَةٌ» [١] فرموده است:

«وَمَعْنَى ذَلِكَ أَنَّهُ يَخْتَبِرُهُمْ بِالْأَمْوَالِ وَالْأَوْلَادِ لِيَتَبَيَّنَ السَّاخِطَ لِرِزْقِهِ وَالرَّاضِيَ بِقِسْمِهِ وَإِنْ كَانَ سُبْحَانَهُ أَعْلَمَ بِهِمْ مِنْ أَنْفُسِهِمْ وَلَكِنْ لِتَظْهَرَ الْأَفْعَالُ الَّتِي بِهَا يُسْتَحَقُّ الثَّوَابُ وَالْعِقَابُ؛

مفهوم اين آيه شريفه آن است كه خداوند مردم را به‌وسيله اموال و فرزندانشان آزمايش مى‌كند تا آشكار شود چه كسى از روزى‌اش خشمگين و چه كسى به قسمت الهى راضى است؛ هرچند خداوند سبحان از مردم به خودشان آگاه‌تر است؛ اما اين براى آن است كه افعالى كه به‌وسيله آن استحقاق ثواب و عقاب را پيدا مى‌كنند ظاهر و آشكار شود». [٢]

آن‌گاه در ادامه اين نامه مى‌افزايد: «ما براى دنيا آفريده نشده‌ايم و نه به سعى و كوشش براى آن مأموريم، بلكه فقط براى اين در دنيا آمده‌ايم كه به‌وسيله آن آزمايش شويم»؛

(وَلَسْنَا لِلدُّنْيَا خُلِقْنَا، وَلَا بِالسَّعْيِ فِيهَا أُمِرْنَا، وَإِنَّمَا وُضِعْنَا فِيهَا

[١]. انفال، آيه ٢٨

[٢]. نهج‌البلاغه، كلمات قصار، ٩٣