پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٥١ - شرح و تفسير راه رستگارى

در حديث ديگرى از رسول خدا صلى الله عليه و آله مى‌خوانيم:

«مِنْ حُسْنِ إِسْلَامِ الْمَرْءِ تَرْكُهُ مَا لَايَعْنِيهِ؛

از نشانه‌هاى اسلام صحيح و خوب يك انسان اين است كه آنچه را به او ربطى ندارد رها سازد». [١]

در بيست و چهارمين دستور مى‌فرمايد: «از نشستن در دكه‌هاى بازارها اجتناب كن، چون آنجا محل حضور شيطان و تيرهاى خطرناك فتنه‌هاست»؛

(وَإِيَّاكَ وَمَقَاعِدَ [٢] الْأَسْوَاقِ، فَإِنَّهَا مَحَاضِرُ الشَّيْطَانِ، وَمَعَارِيضُ‌ [٣] الْفِتَنِ)

. در زمان‌هاى گذشته در بازارها دكه‌هايى بود كه هدف اصلى از آن نشستن كسانى بود كه اهل آن بازار نبودند و مى‌خواستند معامله‌اى صورت دهند يا واسطه‌گرى كنند؛ ولى در بسيار از اوقات افراد فاسد، مفسد، چشم‌چران و بد اخلاق در آنجا حضور مى‌يافتند و آن را به صورت مركز فسادى در درون بازار در مى‌آوردند. به همين دليل امام آنجا را محل حضور شيطان و ظهور فتنه‌ها مى‌شمرد.

اصولًا بازارها در عين اينكه مى‌تواند مركز فعاليت سالم تجارى باشد، محل لغزش و گناه است، زيرا ممكن است در آن معاملات حرام و آميخته با ربا، تقلب، دروغ و قسم‌هاى ناروا صورت گيرد و حدّاقل اين است كه انسان را در ماديات فرو مى‌برد و از خدا غافل مى‌سازد به همين دليل در روايات اسلامى كراراً نسبت به بازارها هشدار داده شده است.

[١]. بحارالانوار، ج ١، ص ٢١٦، ح ٢٨

[٢]. «مَقاعِد» جمع «مقعد» به معناى محل جلوس است و در اينجا به معناى دكه‌هايى است كه در بعضى بازارها بوده و افراد متعدد روى آن مى‌نشستند

[٣]. «مَعاريض» جمع «مِعراض» بر وزن «مِفتاح» به معناى تيرهايى است كه با كمان پرتاب مى‌كردند؛ ولى در آخر آن پَر نبود و وسط آن ضخيم‌تر از دو طرف بود و به همين دليل نوك آن اصابت نمى‌كرد بلكه از عرض اصابت مى‌كرد و محل مورد حمله را مى‌كوبيد. توضيح اينكه اگر مى‌خواستند كسى را با تير، هدف هلاكت قرار دهند از تيرهايى كه آخر آن پر داشت و از نوك اصابت مى‌كرد استفاده مى‌كردند و اگر مى‌خواستند كسى را بكوبند و از كار بيندازند بى آنكه بدنش مجروح شود از «معراض» استفاده مى‌كردند. امام در اين عبارت اشاره به اين نكته دارد كه تيرهاى فتنه‌ها از دكه‌هاى بازارها به سوى افراد پرتاب مى‌شود