پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٥٠ - شرح و تفسير راه رستگارى
مَنَازِلَ الْغَفْلَةِ وَالْجَفَاءِ [١] وَقِلَّةَ الْأَعْوَانِ عَلَى طَاعَةِ اللَّهِ)
. بنابراين، توصيه به سكونت در شهرهاى بزرگ به اين معنا نيست كه انسان در مراكز آلوده آن سكونت يا رفت و آمد كند، بلكه با نيكان و پاكان و علما و دانشمندان و اهل خير كه در اين شهرها فراوانند همنشين باشد.
بعضى از شارحان جمله
«وَاحْذَر
...» را اشاره به روستاها و مناطق كم جمعيت و كوچك دانستند؛ يعنى در نقطه مقابل شهرهاى بزرگ؛ در حالى كه ظاهر عبارت امام چنين نيست، بلكه همانگونه است كه در بالا ذكر كرديم.
سپس در بيست و سومين دستور مىفرمايد: «فكرت را به چيزى مشغول دار كه به تو مربوط است»؛
(وَاقْصُرْ رَأْيَكَ عَلَى مَا يَعْنِيكَ [٢])
. بعضى از افراد- به اصطلاح ما- آدمهاى فضولى هستند و در همه چيز دخالت مىكنند و اين دو زيان مهم دارد: اوّل اينكه آنها را از امور لازمى كه مربوط به آنان است غافل مىكند. ديگر اينكه مخالفتها و عداوتهايى را از كسانى كه در امور مربوط به آنها دخالت شده بر مىانگيزد.
اميرمؤمنان على عليه السلام مردى را مشاهده كرد كه سخنان اضافى و غير مربوطِ به خود، مىگفت امام فرمود: «تو با سخنانت (كه به وسيله فرشتگانى كه مأمور تو هستند) نامهاى براى پرودگارت مىنويسى از آنچه به تو مربوط است سخن بگو و آنچه را به تو مربوط نيست و به كارت نمىآيد رها كن»؛
(مَرَّ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عليه السلام عَلِيُّ بْنُ أَبِيطَالِبٍ بِرَجُلٍ يَتَكَلَّمُ بِفُضُولِ الْكَلَامِ فَوَقَفَ عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ يَا هَذَا إِنَّكَ تُمْلِي عَلَى حَافِظَيْكَ كِتَاباً إِلَى رَبِّكَ فَتَكَلَّمْ بِمَا يَعْنِيكَ وَدَعْ مَا لَايَعْنِيكَ». [٣]
[١]. «الجَفاء» مصدر و در اصل به معناى دور شدن است. سپس به معناى خشونت آمده است و با مفهوم «جفا» كه در فارسى امروز است و نقطه مقابل وفا به حساب مىآيد متفاوت است
[٢]. «يَعْنيكَ» از ريشه «عَنى» و «عِناية» به معناى قصد چيزى كردن است و «ما يَعْنيكَ» (چيزى كه تو را قصد مىكند) اشاره به امورى است كه مربوط به انسان است در مقابل «ما لا يَعْني» كه مربوط به انسان نيست
[٣]. بحارالانوار، ج ٦٨، ص ٢٧٦، ح ٤