. به تعبير ديگر، امام عليه السلام گرچه عاشق شهادت بوده ولى حتى‌الامكان نمى‌خواسته شهيد شود، بلكه زنده بماند و جلوى سيطره نااهلان را بر حكومت اسلامى بگيرد.

«فُجّار»؛ (فاجران) اشاره به معاويه و همدستان اوست و «سفهاء» اشاره به لشكريان ناآگاهى است كه دنبال اهداف او حركت مى‌كردند.

جمله‌

«يَتَّخِذُوا مَالَ اللَّهِ دُوَلًا، وَعِبَادَهُ خَوَلًا»

اشاره به انجام كارهايى شبيه دوران خلافت عثمان است كه بيت‌المال به دست گروهى از اقوام و خويشان او افتاد و دست به دست مى‌گرديد و افراد ناصالح را به فرماندارى بلاد منصوب كرده بود كه مردم را به زنجير كشيده بودند، با اصحاب صالح پيغمبر نبرد مى‌كردند و فاسقان را جزء حزب خود قرار داده بودند.

امام عليه السلام در ادامه اين سخن انگشت روى نقطه ضعف روشن آنها گذارده مى‌فرمايد: «زيرا در اين گروه فردى است كه مرتكب شرب خمر شده بود و حد اسلام بر او جارى شد»؛

(فَإِنَّ مِنْهُمُ الَّذِي قَدْ شَرِبَ فِيكُمُ الْحَرَامَ، وَجُلِدَ حَدّاً فِي الْإِسْلَامِ)

. اشاره به «وليد بن عقبه» است كه در زمان عثمان والى كوفه بود و شرب خمر

[١]. «يَلِىَ» يعنى حكومت را بر عهده بگيرد از ريشه «ولايت» به معناى سرپرستى كردن و حكومت كردن گرفته‌شده است‌

[٢]. «دُوَل» به چيزهايى گفته مى‌شود كه دست به دست مى‌گردد، جمع «دَولة» و مال را از اين جهت دولت مى‌گويند كه دست به دست مى‌شود و همچنين حكومت‌ها را كه دست به دست مى‌شوند دولت مى‌گويند. (دُولة به ضم دال نيز همين معنا را دارد بعضى معتقد به تفاوت‌هايى بين «دَولة» و «دُولة» هستند)

[٣]. «خَوَل» به معناى برده و خدمتگذار است. اين واژه هم بر مفرد اطلاق مى‌شود و هم بر جمع از ريشه «خَوْل» بر وزن «حول» كه به معناى سركشى و مراقبت مداوم از چيزى است گرفته شده و چون بردگان و خدمتگذاران، از امور صاحبان خود سركشى و مراقبت مى‌كنند اين واژه بر آنها اطلاق شده است‌

[٤]. «حَرْب» به معناى جنگ و نيز به معناى دشمن آمده است و در جمله بالا معناى دوم مناسب است‌