١٥١٣.المعجم الكبير ـ به نقل از مطّلب بن عبد اللّه بن حَنطَب: هنگامى كه حسين بن على عليه السلام را محاصره كردند، پرسيد: «نام اين سرزمين چيست ؟» . گفتند: كربلا. فرمود: «پيامبر صلى الله عليه و آله راست گفت . به درستى كه اين ، سرزمينِ كَرْب (اندوه ) و بلاست» .

١٥١٤.المعجم الكبير : اُمّ سَلَمه گفت : روزى پيامبر خدا صلى الله عليه و آله در خانه ام نشسته بود كه فرمود : «كسى بر من وارد نشود» . من ، چشم انتظار بودم ، كه حسين عليه السلام وارد شد و صداى گريه پيامبر خدا صلى الله عليه و آله را شنيدم. سَرَك كشيدم . ديدم حسين عليه السلام در دامان پيامبر صلى الله عليه و آله است و ايشان ، گريه كنان، دست بر پيشانى خود مى كشد. گفتم: به خدا سوگند، نفهميدم كِى داخل شد! پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود: «جبرئيل ، با ما در خانه بود و گفت: او (حسين) را دوست دارى ؟ گفتم: از دنيا [ او را ] دوست دارم . جبرئيل گفت: بى ترديد ، امّتت ، او را به زودى در سرزمينى به نام كربلا مى كُشند» . [امّ سلمه گفت :] سپس جبرئيل ، از خاك آن جا برگرفت و به پيامبر صلى الله عليه و آله نشان داد و حسين عليه السلام [ سال ها بعد ، ] هنگامى كه او را براى كُشتنْ محاصره كردند، پرسيد: «نام اين سرزمين چيست ؟» . گفتند: كربلا. فرمود: «خدا و پيامبرش راست گفتند ؛ سرزمينِ كَرْب (اندوه) و بلاست» .

١٥١٥.تذكرة الخواصّ ـ به نقل از هِشام ـ: حسين عليه السلام پرسيد: «نام اين سرزمين چيست ؟» . گفتند: كربلا . به آن ، زمينِ نينوا [١] نيز ـ كه نام روستايى در اين جاست ـ ، مى گويند . حسين عليه السلام فرمود : «سرزمين كرب و بلا . اُمّ سلمه ، برايم گفته است : جبرئيل عليه السلام نزد پيامبر خدا صلى الله عليه و آله بود و تو نيز [ـ كه كودكى بودى ـ] با من بودى و گريه مى كردى . پيامبر خدا صلى الله عليه و آله فرمود : پسرم را رها كن ! و من ، رهايت كردم . او تو را گرفت و در دامانش نهاد . جبرئيل عليه السلام [ به او ] گفت : آيا او را دوست مى دارى ؟ فرمود : آرى . گفت: امّت تو، او را به زودى مى كُشند . مى خواهى خاك سرزمينى را كه در آن كشته مى شود ، به تو نشان دهم ؟ فرمود : آرى . جبرئيل عليه السلام ، بال خود را بر زمين كربلا گشود و آن را به پيامبر صلى الله عليه و آله نشان داد . آن گاه كه به حسين عليه السلام گفته شد : «اين ، سرزمينِ كربلاست» ، آن را بوييد و فرمود : «به خدا سوگند ، اين ، همان سرزمينى است كه جبرئيل عليه السلام به پيامبر خدا صلى الله عليه و آله خبر داده و من در آن ، كشته مى شوم» . نيز در گزارشى آمده است : حسين عليه السلام ، مُشتى از خاك آن جا را برگرفت و بوييد .

[١] در منطقه كوفه ، ناحيه اى است كه به آن نينوا گفته مى شود و كربلا ـ كه حسين عليه السلام در آن كشته شد ـ ، جزئى از آن است (ر . ك : نقشه شماره ٤ در آخر همين جلد).