براى ارزيابى سفر امام حسين عليه السلام به عراق و انتخاب كوفه به عنوان پايگاه قيام ، بايد توجّه داشت كه فلسفه قيام امام عليه السلام ، در صورت همكارى مردم ، در درجه اوّل ، براندازى حكومت يزيد و تأسيس حكومت اسلامى بود و در مرتبه بعد ، امر به معروف و نهى از منكر ، افشاگرى عليه حكومت اُمَوى و سست كردن پايه هاى آن ، پيشگيرى از نابودى ارزش هاى اسلامى و در نهايت ، اتمام حجّت بر مردم مسلمان بود ، هر چند تحقّق اين اهداف ، به قيمت شهادت او و عزيزانش و اسارت خانواده اش تمام شود . [١] كوفه در آن دوران ، ويژگى هايى داشت كه با عنايت به آن ويژگى ها ، مناسب ترين نقطه در جهان اسلام براى تحقّق اهداف امام حسين عليه السلام بود . اين ويژگى ها عبارت اند از :

يك . موقعيت سياسى ـ نظامى

شهر كوفه ، در سال هفده هجرى ، به فرمان عمر، خليفه دوم، و به دست سعد بن ابى وقّاص ، به منظور تشكيل يك پادگان بزرگ نظامى جهت ساماندهى نيروهاى نظامى براى گسترش هر چه بيشتر فتوحات اسلامى ، [٢] شكل گرفت . [٣] عمر ، دستور داده بود كه مسجد اين شهر ، داراى چنان مساحتى باشد كه تمام نيروهاى نظامى را در خود، جاى دهد . از اين رو ، مسجدى كه طبق اين فرمان ساخته شد ، گنجايش چهل هزار نفر را داشت . [٤]

[١] ر . ك : ج ٣ ص ٣٢٣ (تحليلى در باره اهداف قيام امام حسين عليه السلام ) .[٢] كوفه ، براى سازماندهى و هدايت فتوحات منطقه غرب ، مانند : شام، فلسطين و افريقيّه شكل گرفت و بصره نيز به همين منظور و براى گسترش فتوحات منطقه شرق .[٣] تاريخ الطبرى : ج ٤ ص ٤٠ .[٤] معجم البلدان : ج ٤ ص ٤٩١ .