همچنين در جنگ صِفّين كه شمار سپاهيان امام على عليه السلام در منابع تاريخى تا يكصد و بيست هزار [١] ذكر شده ، عمده نيروهاى ايشان از كوفه بودند . در همين جنگ ، هنگامى كه امام عليه السلام سستىِ سپاهيان خود را در برابر سپاه شام ملاحظه كرد ، ضمن سخنانى سرزنش آميز ، به جايگاه مهم آنان در جهان اسلام اشاره كرد و فرمود : أنتُم لَهاميمُ العَرَبِ و يَآفيخُ الشَّرَفِ، وَ الأَنفُ المُقَدَّمُ ، وَ السَّنامُ الأَعظَمُ . [٢] شما بزرگان عرب و سران شرف و پيشوايان جلودار و مهتران بزرگ هستيد . و در جايى ديگر ، همراه با انتقاد از كوفيان ، خطاب به آنها مى فرمايد : و أنتُم تَريكةُ الإِسلامِ، و بَقِيَّةُ النّاسِ . [٣] و شما، يادگارِ اسلام و بازمانده مسلمانانيد .

دو . موقعيت جغرافيايى

بنا به گزارش متون جغرافيايى، طول جغرافيايى كوفه ، ٤٤ درجه و٢٤ دقيقه و عرض آن ، ٣٢ درجه ويك دقيقه ، گزارش شده است . كوفه ، در گذشته ، در قلب بلاد اسلامى قرار داشت و نزديك ترين نقطه براى مديريت قلمرو مسلمانان ، بويژه براى نقاطى بود كه در عصر خليفه دوم ، به قلمرو حكومت اسلامى افزوده شد . در دوران زمامدارى امام على عليه السلام ، مقرّ خلافت از مدينه به كوفه منتقل شد كه بى ترديد ، افزون بر موقعيت اقتصادى ، يكى از دلايل آن ، دسترسى آسان از اين شهر به بلاد مختلف اسلامى ، خصوصا هنگام نياز به اعزام نيرو براى جنگ با معاويه بود .

[١] ر . ك: دانش نامه امير المؤمنين عليه السلام : ج ٥ ص ٢٨٣ (بخش ششم / پيكار دوم، جنگ صفّين / فصل يكم / تعداد شركت كنندگان در نبرد).[٢] نهج البلاغة: خطبه ١٠٧.[٣] نهج البلاغة: خطبه ١٨٠.