فرمان روايى مغيرة بن شعبه بر كوفه ، به رهبرى مُستَورِد قيام كردند ؛ ولى كارشان به شكست انجاميد . [١] زياد بن ابيه نيز پس از به عهده گرفتن فرماندارى كوفه در سال ٥٠ ق ، نقش مهمّى در سركوب آنها داشت . [٢] پس از مرگ زياد (سال ٥٣ ق) ، خوارج كوفه به رهبرى حيّان بن ظبيان ، در سال ٥٨ ق ، قيامى ديگر ترتيب دادند [٣] و اين بار ، ابن زياد ، پس از به عهده گرفتن زمام امور كوفه ، به سركوب آنها پرداخت . بنا بر اين ، با توجّه به درگيرى خوارج با اُمَويان ، شايد بتوان گفت كه آنان در جريان نهضت حسينى ، با هيچ يك از دو طرف ، همكارى نكرده اند .

٤ . افراد بى اعتنا و دَمْ دَمى مِزاج

بخش قابل توجّهى از جوامع مختلف را كسانى تشكيل مى دهند كه يا همه حوادث اجتماعى را بى اهميّت مى شمارند و يا هر روز ، به رنگى در مى آيند . در كوفه نيز جمعى بودند كه نه به اهل بيت عليهم السلام علاقه داشتند و نه هوادار بنى اميّه بودند ؛ بلكه هوادار شكم و شهوتِ خويش بودند و هر كس مى توانست زندگى آنان را تأمين كند ، از او پيروى مى كردند .

[١] تاريخ الطبرى : ج ٥ ص ١٨١ .[٢] تاريخ الطبرى : ج ٥ ص ٢٣٥ .[٣] تاريخ الطبرى : ج ٥ ص ٣٠٩ .