و مى فرمود : اللَّهُمَّ إنّى قَد مَلَلتُهُم وَ مَلّونى ، وَ سَئِمتُهُم وَ سَئِمونى . [١] خدايا ! من ، آنان را دل تنگ ساختم و آنان ، مرا . من ، آنان را خسته كردم و آنان ، مرا . [٢] نيز بر پايه برخى از گزارش ها ، امام حسن عليه السلام در توضيح علّت صلح خود با معاويه ، اين دسته از ياوران خود را اين گونه توصيف فرمود : يَقولونَ لَنا إنَّ قُلُوبَهُم مَعَنا وَ إِنَّ سُيوفَهُم لَمَشهورَةٌ عَلَينا ! [٣] به ما مى گويند كه دل هايشان با ماست ؛ ولى شمشيرهايشان بر ضدّ ماست . همچنين ، فَرَزدَق در ديدار با امام حسين عليه السلام ، در وصف اين دسته از علاقه مندان اهل بيت عليهم السلام ، مى گويد : القُلوبُ مَعَكَ ، وَ السُّيوفُ مَع بَنى اُمَيَّةَ . [٤] دل ها با توست و شمشيرها با بنى اميّه . نكته شايان توجّه ، اين كه در وصف دسته دوم ، گفته شده كه «زبان هاشان ، با اهل بيت عليهم السلام و شمشيرهاشان ، بر ضدّ آنان است» ؛ امّا در كلام فرزدق و ديگران ، آمده است كه «دل هاشان با اهل بيت عليهم السلام است و شمشيرهاشان ، بر ضدّ آنها» . حقيقت ، اين است كه اگر به راستى ، دل آنها با اهل بيت عليهم السلام بود ، شمشير آنها نمى توانست بر ضدّ اهل بيت عليهم السلام باشد . ضدّيت عملى اين دسته با خاندان رسالت ، نشان مى دهد كه ارادت آنان به اين خاندان ، از مرز زبان تجاوز نمى كرده است ، چنان

[١] نهج البلاغة : خطبه ٢٥ ، الإرشاد : ج ١ ص ٢٨٢ ، بحار الأنوار : ج ٣٤ ص ١٣٩ ح ٩٥٦ .[٢] ر.ك : دانش نامه امير المؤمنين عليه السلام : ج ٦ ص ٥٥٧ (بخش هفتم / فصل سوم / شِكوه امام عليه السلام از نافرمانى يارانش) و ج ٧ ص ٢٠٦ (فصل دهم / دلايل تنهايى امام على عليه السلام ) .[٣] الاحتجاج : ج ٢ ص ٧٢ ح ١٥٩ ، بحار الأنوار : ج ٤٤ ص ١٤٧ ، ح ١٤ .[٤] ر. ك: ص ١٤٦ ح ١٤٣٤.