آینه یقین (ترجمه کشف الیقین) - علامه حلی - الصفحة ١٢ - گفتار دانشمندان در باره او

فراگرفته و جز او كسى از دانشمندان شيعه، به اين لقب [علّامه مطلق‌] ملقّب نگرديد.[١] امير مصطفى تفرشى در كتاب نقد الرجال خود گويد: او حسن بن يوسف بن على بن مطهر ابو منصور حلّى است. سپس در توصيف وى عنان قلم بركشيده و با زبان اعتذار گويد: به خاطرم مى‌رسد كه او را توصيف نكنم! زيرا كتابم گنجايش نام علومى را كه مى‌دانست، تصنيفاتى كه بر جاى گذارده، فضايلى كه دارا بود و محامدى كه داشت، ندارد و آنچه را كه مردم در باره فضيلت و نيكوكارى او بر زبان دارند، بى‌ترديد او برتر و بالاتر از گفتار آنان است. او بيش از هفتاد كتاب در اصول، فروع، طبيعيات، الهيّات و جز آن به يادگار نهاد، خداوند آرامگاه او و پدر و فرزندش را نورانى گرداند و بهترين جزاى نيكوكاران را به او كرامت نمايد.[٢] صاحب كتاب منهج المقال گويد: حسن بن على بن مطهر، ابو منصور علّامه حلى، در شهر حلّه متولّد گرديد و در آنجا سكونت داشت. خصال برجسته و نيكوكاريهاى او از حدّ شمارش برتر است و هرگز پنهان نخواهد ماند.[٣] امل الامل جلد دوم، همان تذكرة المتبحرين شيخ حرّ عاملى است كه يك بار در اول مقدمه (٨٥) محقق محترم به آن اشاره كرده است و تكرار آن معنايى ندارد!!! مولى نظام الدين قرشى در كتاب نظام الأقوال، گويد: حسن بن يوسف بن على مطهّر حلّى ملقب به جمال الدين و مكنّى به ابو منصور- كه خداوند روح وى را پاك سازد- بزرگ طايفه، علّامه زمان و صاحب تحقيق و تدقيق است. او استاد متأخرين است چرا كه دانشمندان پس از او همه از وى استفاده برده‌اند، به فضل و برترى مشهور و نيازى به توصيف ندارد.[٤]

[١]. اعيان الشيعه، ج ٥، ص ٣٩٦- ٣٩٧.

[٢]. اعيان الشيعه، ج ٥، ص ٣٩٦- ٣٩٧.

[٣]. أعيان الشيعه، ج ٥، ص ٣٩٧.

[٤]. أعيان الشيعه، ج ٥، ص ٣٩٧.