در انقلاب روسيه كه به انقلاب بلشويكى معروف است، در حقيقت كارگران اعتصابى كارخانجات پطروگراد با همراهى گروهى از سربازان پادگان شهرى كه به كارگران پيوسته بودند، توانستند دولت تزارى را سرنگون كنند.

در چين نيز كشاورزان و دهقانان بودند كه بخش اعظم مبارزات را از روستاها رهبرى و هدايت كردند و به ثمر رساندند و به همين دليل انقلاب چين به انقلاب كشاورزى- دهقانى معروف شد.[١]

رژيم داشت، ديگر اقشار و طبقات جامعه اعم از كشاورز، كارگر، اصناف، كاركنان دولت، دانشجويان و دانش‌آموزان شهرى و روستايى در همه نقاط كشور با هم قيام كردند و بدون آنكه به ائتلاف و يا تفاهم بر سر خواسته‌هاى متفاوت گروه‌ها نيازى پيدا شود همه هم‌صدا، شعارهايى واحد مى‌دادند. تبلور عينى اين وحدت و يكپارچگى را مى‌توان در تظاهرات روزهاى عيدفطر، تاسوعا و عاشورا در سال ٥٧ در تهران ديد. مردم تهران- شهرى كه در اثر سياست‌هاى شاه چهره مذهبى خود را از دست‌داده و مانند شهرهاى اروپايى ساخته و تزيين شده بود- ناگهان قيام كردند و آرمان‌هاى خود را در روحانيت و مذهب باز شناختند. حتى آنهايى كه چندان مذهبى نبودند همراه با تمام ملت فرياد «الله اكبر» سر دادند و مذهب را همان هويت مدفون‌شده خود اعلام نمودند. در روز عيدفطر ١٣٥٧ تهران در آستانه حركتى قرار گرفت كه سراسر كشور را در برگرفته بود و در تب‌وتابى عرفانى هويت خود را باز شناخت و آنچه را كه جزء نظم عادى جوامع امروزى است همچون سرابى به دور افكند.

در تظاهرات عاشورا اگر كودكان و ناتوانان و كهنسالان و گروهى از زنان را كه در خانه مى‌مانند كنار بگذاريم، تمام مردم تهران در خيابان‌ها بودند و شعار «مرگ بر شاه» را فرياد مى‌زدند. همه (به استثناى آنهايى كه وابستگى بسيار نزديكى به رژيم شاه داشتند و از قِبَل آن منافع بسيارى نصيب‌شان مى‌شد) حتى افرادى كه مدت‌هاى طولانى همراه رژيم بودند و تا چندى پيش از سلطنت مشروطه طرفدارى مى‌كردند، فرياد مرگ بر شاه مى‌كشيدند.

اصولًا حركت‌هاى انقلابى توده‌هاى مردم، اراده‌اى مطلقاً جمعى را آشكار مى‌كند و در

[١] محمدى، منوچهر، انقلاب اسلامى : زمينه‌ها و پيامدها، ١جلد، دفتر نشر معارف - قم، چاپ: سوم، ١٣٨٩.