انقلاب اسلامی زمینه ها و پیامدها - محمدی، منوچهر - الصفحة ٢٣٤
سر به شورش برداشته و موجبات سقوط خانواده رومانوف را فراهم كردند.[١]
اما در انقلاب اسلامى ايران همانطور كه در بخش دوم توضيح داده شد، به استثناى اقليتى محدود و بخش اعظم ارتش كه وابسته به نظام شاه بودند، همه اقشار مردم از همه طبقات و گروههاى اجتماعى، در سراسر كشور اعم از شهرها و روستاها، همه و همه چرخهاى اقتصادى و ادارى كشور را از كار انداختند و در مقابل رژيم تا دندان مسلح با دست خالى ايستادند و آن را ساقط كردند. مطالعات بعدى نيز نشان داد كه بعد از پيروزى انقلابهاى فرانسه و روسيه كه زنجيرهاى استبداد و ديكتاتورى گسسته شده بود و زمينه مناسب براى ايجاد آگاهى سياسى و مشاركت تودههاى مردم فراهمشده بود، به تدريج و به علت بىميلى به حاكميتهاى بعد از انقلاب، اعم از ميانهروها و راديكالها، اين مشاركت رو به كاهش نهاد. تاريخ و آمار مشاركت مردم در انتخابات بعد از انقلاب اين نظريه را ثابت مىكند.
اما تودههاى ملت ايران بعد از پيروزى انقلاب اسلامى در رأىگيرىهاى مكرر و پى در پى شركت كردند و حتى در شرايط بحرانى و بمباران شهرها، هيچيك از انتخابات لازم براى تداوم فعاليتهاى سياسى نظام جمهورى اسلامى متوقف نشد و يا به تأخير نيفتاد.
در ٢٢ سال گذشته، مردم كشور ما در بيش از بيست و دو انتخابات كه عبارتند از انتخابات رياستجمهورى، انتخابات مجلس شوراى اسلامى، انتخابات مجلس خبرگان، تعيين نوع حكومت، و رفراندومهاى قانون اساسى و انتخابات شوراهاى اسلامى شركت كردند. آمار مشاركت روزافزون مردم در اين رأىگيرىها چشمگير و جالب توجه است. و از همه مهمتر
[١] كسانى كه اولين حركت را شروع كردند دير زمانى است كه توبه كردهاند يا حداقل، زمانى كه ديدند مردم ممكن است حاكميت خود را به دست آورند، آرزو داشتند مىتوانستند انقلاب را متوقف كنند. ولى در واقع آنها بودند كه انقلاب را آغاز كردند و بدون مقاومت و محاسبات غلط آنها هنوز ملت تحت سلطه استبداد مىبود.
Alferd Cobban, A History of, Modern France, P. ٧٣١.
. تروتسكى اينگونه مىنويسد:
اغراق نيست اگر بگوييم كه انقلاب فوريه توسط پتروگراد تحقق يافت و بقيه مملكت از آن تبعيت و پيروى كردند.
مبارزه در جاى ديگرى جز پتروگراد نبود ... انقلاب با حركت و ابتكار و قدرت يك شهر صورت گرفت كه حداكثر يك هفتاد و پنجم جمعيت كشور را تشكيل مىداد. تمام كشور در مقابل عمل انجام شده قرار گرفت.
Thomas Hill Green, Comparative Revolutionary Movement, P. ٩٤.
Perez Zagorin,
"
theories of Revolution in Contemporary Historiography
"Political Science Quarterly ,No .٨٨ ,P .٤٣ .