انقلاب اسلامی زمینه ها و پیامدها - محمدی، منوچهر - الصفحة ١٣٦
برداشتند و دستهاى نيز مانند نهضت آزادى تا مدتى با انقلابيون همكارى كردند و در نظام جمهورى اسلامى به حكومت رسيدند.
با توجه به مواضع سياسى گروههاى مختلف ليبرال، در قبال مسايل مربوط به جامعه ايرانى و انقلاب مىتوان گفت كه ليبراليسم در ايران داراى ويژگىهاى زير مىباشد:
١. ليبراليسم ايرانى شديداً تحتتأثير فرهنگ و تمدن غرب بوده، بسيارى از نظرات خود را با الهام از جامعه اروپايى كسب كرده است. در اين مورد گفته مهندس بازرگان قابل توجه است:
زندگىاى كه ما امروز داريم همهاش فرنگى است. طرز فكر ما، درس خواندن ما، مبارزه ما، انقلاب ما، ضديت ما با استعمار و استثمار، تمام ارمغان غرب است.[١]
٢. به اصالت فرد و آزادىهاى فردى در حد عدم تزاحم با يكديگر اعتقاد دارد.
٣. به پيشرفتهاى علمى نه تنها با ديده تحسين نگريسته، بلكه سعى كرده بسيارى از پديدههاى اجتماعى- مذهبى، از جمله شناخت مبدأ و معاد را از طريق علمى به ثبوت رساند. كتب مذهبى منتشر شده از طرف مهندس بازرگان، نشانگر اصالت دادن بيش از حد به پيشرفتهاى علمى (علمگرايى) است.
٤. به مبارزه در چارچوب قانون اعتقاد دارد و در دوره رژيم نيز با توسل به قانوناساسى، برخوردى رفرميستى داشته و هرگز اعتقاد به انقلاب و اتخاذ شيوههاى انقلابى ندارد و معتقد به سياست گام به گام و يا سنگر به سنگر است.
٥. به ملىگرايى و ناسيوناليسم اعتقاد داشته و براى اكثر آنها اسلام در قالب مليت و ملىگرايى مطرح است و به قول يكى از آنها «اول ايرانى هستند و بعد مسلمان».
٦. براى اكثر آنها مذهب جزء مسايل شخصى افراد است. دين از سياست جداست. گروههاى ليبرال- مذهبى ضمن اعتقاد به عدم جدايى دين از سياست، با اولويتدادن به مسايل دينى و اجراى احكام آن در همه زمينههاى سياسى و اجتماعى موافق نيستند و به قول مهندس بازرگان وظيفه خود را خدمت به ايران از طريق اسلام مىدانند.[٢]
[١]. نهضت زنان مسلمان، مواضع نهضت آزادى در برابر انقلاب اسلامى، ص ٢٤.
[٢]. بنگريد به: مهدى بازرگان، انقلاب ايران در دو حركت، ص ١١١.