تا او را به امورى كه در زندگى شخصى‌اش مورد استفاده واقع شود نصيحت كنند. امام هم به او توصيه نمودند دين اسلام را مطالعه نمايد و نمازهاى يوميه خود را به‌جاى آورد.[١]

در بررسى شخصيت امام مشاهده مى‌كنيم كه ايشان در حقيقت تبلور انديشه‌هاى علماى سنتى شيعه است و اين امر نه تنها به‌خاطر نفوذ و قدرت فوق‌تصور كامل، جامع و وسيع در بررسى شخصيت امام در امور سياسى و اجتماعى است، بلكه ناظر به بعد علمى سنتى محض وى نيز مى‌باشد.

زندگى امام قبل از آنكه به‌عنوان رهبر مبارزات ظاهر شود، در عين سادگى قابل‌توجه است. ايشان در سال ١٩٠٢ ميلادى مطابق با ١٣٢٠ هجرى قمرى و برابر با ١٢٨٠ هجرى شمسى، در خانواده‌اى روحانى در خمين به دنيا آمد. علامه جليل‌القدر مرحوم سيداحمد موسوى، جد امام كه در نجف‌اشرف مى‌زيست به‌دعوت يوسف‌خان كمره‌اى براى ارشاد اهالى خمين به آن سامان رفت، پدر امام آيت الله شهيد سيدمصطفى موسوى در خمين به دنيا آمد. ايشان نيز تحصيلات خود را در نجف‌اشرف و سامرا در دوره ميرزاى شيرازى دنبال كرد و در زمره علما و مجتهدين عصر خود درآمد و پس از بازگشت از نجف زعامت اهالى خمين را برعهده گرفت. وى در سال ١٣٢٠ قمرى زمانى كه از عمر امام بيش از چند ماه نگذشته بود، در بين راه خمين و اراك مورد سوءقصد قرار گرفت و به شهادت رسيد. مادر امام كه از خانواده‌اى روحانى بود، به همراهى عمه وى، سرپرستى امام را برعهده گرفت. ديرى نگذشت كه عمه امام نيز دارفانى را وداع گفت. اين مصائب پى‌درپى اگرچه روح امام را آزرده ساخت ولى او را در مقابل بحران‌ها و مشكلات آبديده‌تر نمود.

امام كه داراى هوش و استعداد سرشارى بود، در همان اوان كودكى خواندن و نوشتن آموخت و در ١٥ سالگى صرف، نحو و منطق را نزد برادر بزرگ‌تر خويش فراگرفت و سپس براى تحصيلات به اراك رفت و در حوزه علميه آن شهر كه تحت زعامت آيت‌الله حاج شيخ عبدالكريم حائرى‌يزدى بود، نزد اساتيد فن به آموختن ادبيات مشغول گرديد.

در سال ١٣٠٠ كه حوزه علميه به قم منتقل گرديد، ايشان نيز به قم رفت و سطوح عاليه دروس حوزوى را به پايان رساند و در نزد مرحوم حائرى پايه‌هاى علمى و مبانى فقهى و

[١]

. Hamid Algar, Root's of The Islamic Revolution In Iran, P. ٨٣.