محمدرضا و خواهر دوقلويش، اشرف، در ٢٦ اكتبر سال ١٩١٩ هنگامى كه رضاخان هنوز افسر قزاقى بيش نبود از زن اول رضاخان به دنيا آمدند. رضاخان پس از رسيدن به مقام سلطنت محمدرضا را وليعهد خواند و او را پس از انجام تحصيلات مقدماتى براى ادامه تحصيل به سوئيس فرستاد.

محمدرضا در كودكى طفلى ضعيف و مريض بود. رضاشاه كه مى‌خواست پسرش هم مثل خود او مردى جدى و خشن بار بيايد، وى را به مدرسه نظام فرستاد. زندگى در مدرسه نظام روحيه محمدرضا را تغيير داد. در سال ١٣٢٠ ش. به دنبال استعفا و تبعيد رضاشاه، متفقين به ويژه انگليسى‌ها بعد از سه هفته رايزنى با تعيين محمدرضا به جانشينى رضاشاه موافقت كردند. او جوانى بى‌تجربه و ناتوان بود و براى انجام وظايفى كه به عهده گرفته بود به مشاورى قوى احتياج داشت. انگليسى‌ها محمدعلى فروغى را در مقام نخست‌وزيرى براى سرپرستى او انتخاب كردند.[١]

فروغى بيش از شش ماه در اين مقام باقى نماند و به علت بيمارى از كار كناره گرفت. جانشين فروغى و نخست‌وزيران ديگرى كه پس از او زمام امور ايران را به‌دست گرفتند بيشتر از طرف سفارت انگليس انتخاب مى‌شدند و محمدرضاشاه كه خود شاهد برخورد انگليسى‌ها با پدرش بود جرأت مخالفت با آنها را نداشت.

دوران سلطنت محمدرضا را مى‌توان به چهار دوره مشخص تقسيم كرد:

- دوره اول از ١٣٢٠ تا ١٣٢٥ كه ايران تحت اشغال نيروهاى بيگانه بود.

- دوره دوم به مدت هفت سال از ١٣٢٥ تا ١٣٣٢ كه به فرار شاه از ايران و سقوط حكومت مصدق انجاميد.

- دوره سوم از تاريخ بازگشت شاه به ايران تا بركنارى سپهبدزاهدى از مقام نخست‌وزيرى.

[١]. فروغى، استاد اعظم فراماسونرى، همان كسى است كه در زمان انتقال سلطنت از قاجاريه به پهلوى نيز نخست‌وزير بود و در اين تحول، نقش مهمى ايفا كرد.