انقلاب اسلامی زمینه ها و پیامدها - محمدی، منوچهر - الصفحة ٢٩
اين خواستها و نيازها، سركوب شده يا ناكام بماند، به پيدايش احساس خشونت و پرخاشگرى مىانجامد. عنصر اصلى خشونت سياسى و رفتار انقلابى همين پرخاشگرى است. برخى از نظريهپردازان اين دسته عبارتند از:
يك. سوروكين: وى سركوب غرايز را موجب فراهم آمدن شرايط وقوع انقلاب مىدانست.
دو. توكويل: او برخلاف سوروكين عقيده داشت، بهبود شرايط زندگى فرد و افزايش توقّعات او از عوامل اصلى نارضايى و پرخاشجويى سياسى به شمار مىرود. او علت اصلى وقوع انقلاب فرانسه را در رفاه فزاينده، در سالهاى قبل از انقلاب، در آن كشور مىدانست. توكويل مىنويسد:
اين درست نيست كه هميشه انقلابات زمانى اتفاق مىافتند كه اوضاع روبه وخامت مىرود. بر عكس، معمولًا انقلاب وقتى پيش مىآيد كه مردمى كه مدتهاى مديد بدون اعتراض با حكومتى جابر ساختهاند، ناگهان درمىيابند كه حكومت از فشارهاى خود كم كرده است و در نتيجه بر عليه آن شورش مىكنند.
نظريات محافظه كارانه ترى نيز درباره انقلاب وجود دارد:
ادموند برك جالبترين نظريات را در اين باره دارد. به گمان او جامعه نه بر اساس تعقل، بلكه بر پايه سنت و تعصبات ديرينه استوار است و انقلاب كه مىكوشد اين تعصبات را از ميان بردارد، به پيكر جامعه زيانى هنگفت مىرساند. انسان تنها مىتواند تغييرات اندكى در جامعه ايجاد كند و كوشش انقلابيون تندرو براى هماهنگ كردن جامعه با آرمانهاى انتزاعى خود فاجعهبار خواهد بود. اين كوشش تنها به از ميان بردن «بانك و سرمايه عمومى ملتها و اعصار» خواهد انجاميد. سرمايهاى از آزادىها و حقوق جاافتاده و رسوم و سنن كه به تصادف بهدست نيامده، بلكه نتيجه تعقل و تجربه تاريخ بشريت است و پشتوانه زندگى فردى بهشمار مىرود. برك مىگويد:
بايد از آن ترسيد كه كار و زندگى هر فرد تنها به مايه و موجودى خصوصى عقل او واگذار و حواله گردد. زيرا به نظر ما، آن ذخيره در هر انسان بسيار اندك است و در عوض بهتر است كه انسانها خود را از ذخيره و سرمايه عقل همه ملتها و اعصار بهرهمند سازد.