صادركردن انقلاب خود را نداريم».[١] اين گفته مغاير نظر صريح رهبر انقلاب بود كه اعلام مى‌كرد، «ما انقلابمان را به تمام دنيا صادر مى‌كنيم».[٢] در اين رابطه معارضه شديدى ميان دولت موقت و شهيد محمد منتظرى، كه در اين زمينه فعالانه وارد ميدان شده و اولين كنگره نهضت‌هاى آزادى‌بخش را در ايران تشكيل داده بود، به‌وجود آمد.

ج) برداشت موازنه منفى از سياست نه شرقى و نه غربى:

برداشت دولت موقت و به‌طور كلى ليبرال‌ها از سياست نه شرقى، نه غربى صرفاً همان موازنه عدمى و يا منفى بود و از اين اصل، مبارزه و تهاجم بر عليه استكبار جهانى را برداشت نمى‌كردند. در حقيقت ايشان اصل نه شرقى- نه غربى را همان اصل موازنه منفى مى‌دانستند كه دكتر مصدق در پيش گرفته بود. در حالى‌كه اصولًا طرفداران سياست نه شرقى- نه غربى، اصل موازنه را چه به‌صورت منفى و چه مثبت، به عنوان يك هدف استراتژيك در سياست خارجى نمى‌پذيرفتند و قدرت‌هاى شرق و غرب را به عنوان مجموعه واحدى از استكبار جهانى، مطرود و مبارزه با آنها را از اهداف اصلى سياست خود، مى‌دانستند.[٣]

اختلاف و تضاد ميان ليبرال‌ها و دولت موقت از يك طرف و رهبر انقلاب و نيروهاى انقلابى از طرف ديگر روزبه‌روز شدت بيشترى مى‌يافت. اوج اين تضاد در جريان عزيمت شاه به آمريكا و برخورد ملايم و مسالمت‌جويانه دولت موقت با اين موضوع و به دنبال آن ملاقات نخست‌وزير دولت موقت با برژينسكى مشاور امنيت ملى رئيس‌جمهورى آمريكا در الجزاير رخ نمود، كه موجبات اشغال سفارت آمريكا را كه بعداً به نام «لانه جاسوسى» معروف شد، فراهم آورد. از آنجا كه اين حركت مورد تأييد وسيع مردم، روحانيت و رهبرى انقلاب قرار گرفت، اما با معيارها و سياست‌هاى ليبرال‌ها منافات داشت. دولت موقت تنها چاره را در استعفا و كناره‌گيرى ديد و بدين ترتيب عمر نه ماهه دولت موقت پايان يافت.

اگرچه مهندس بازرگان در نوشته‌هاى خود كوشيده است مسئله استعفاى خود را با جريان‌

[١]. نهضت زنان مسلمان، مواضع نهضت آزادى در برابر انقلاب اسلامى، ص ٢٧.

[٢]. بنگريد به: سيد روح‌الله موسوى خمينى( امام)، صحيفه نور، ج ١٢، ص ٢٨٤ و ٢٨٥.

[٣]. براى مطالعه بيشتر در اين زمينه بنگريد به: منوچهر محمدى، سياست خارجى جمهورى اسلامى: اصول و مسائل، ص ١٠٩- ١٠٣.