د) گروه‌هايى كه با رژيم پيشين موافق بودند و از قِبَل آن رژيم منتفع مى‌شدند و اكنون با به خطر افتادن منافعشان در صف مخالفين قرار گرفته بودند؛ مانند سلطنت‌طلبان، ساواكى‌ها، فراماسون‌ها و پاك‌سازى شده‌هاى ارتش و سازمان‌هاى دولتى.

اگرچه گروه اول در به ثمر رساندن انقلاب و رهبرى آن نقش اساسى داشتند، ولى بعد از به ثمر رسيدن انقلاب، سعى آنها بيشتر صرف كنترل اوضاع و جلوگيرى از انحراف مديران و دولتمردان بود. رهبرى انقلاب كماكان به عنوان يك داور و ارشادكننده، رابطه مستمر و دائمى خود را با توده‌هاى مردم و مسئولان دولتى و انقلابى حفظ نمود و قدرت واقعى در دست او بود. شوراى انقلاب و دولت هم منتخب امام بودند و بدون تأييد او نه تنها از مشروعيت لازم بى‌بهره بودند، بلكه حمايت مردم را هم نمى‌توانستند با خود داشته باشند.

روحانيان مبارز به‌طور عمده در نهادهاى برخاسته از انقلاب، از جمله شوراى انقلاب، دادگاه‌هاى انقلاب، كميته‌ها، سپاه پاسداران، جهاد سازندگى و امامت جمعه و جماعات، حزب جمهورى اسلامى ايران حضور يافته و فعاليت مى‌كردند. در اين نهادها، انقلابيون جوان و توده‌هاى مسلمان و معتقد، مشغول به فعاليت بودند و به‌عنوان يك تكليف شرعى و انقلابى به ايثار و فداكارى در حفظ دستاوردهاى انقلاب، به‌ويژه مبارزه براى دفع ضدانقلاب و خدمت به محرومين، ادامه مى‌دادند.

گروه دوم (ليبرال‌ها) با توجه به ويژگى‌هاى خاص خود، اختيار و كنترل دولت و نهادهاى رسمى را به‌دست گرفتند و سعى نمودند جامعه بعد از انقلاب را به شيوه خود سازماندهى كنند. بخشى از شوراى انقلاب، هيئت دولت، صدا و سيما، رسانه‌هاى جمعى و اكثر روزنامه‌ها در اختيار آنها بودند.

گروه‌هاى سوم و چهارم هم به فعاليت‌هاى تخريبى پرداختند و با سازماندهى، جذب نيرو و جمع‌آورى اسلحه سعى كردند از ايجاد، توسعه و اداره نظام نوپاى جمهورى اسلامى جلوگيرى و با آن مقابله كنند.

دوران تحولات تكاملى بعد از انقلاب تا زمان رحلت حضرت امام (قدس سره) را مى‌توان به چهار دوره معين تقسيم كرد:

مرحله اول: دوره حاكميت رسمى ليبراليسم كه در آن نيروهاى خط امام نقش اقليت را