كرد. حقوق‌بشر كارتر همان‌طور كه بحث شد اصولًا در مورد ايران اجرا نشد، بلكه برعكس در هر زمانى كه شاه خشونت را افزايش داد و به قتل و كشتار مردم پرداخت، حمايت علنى‌تر دولت كارتر را در پى داشت. ازجمله در فاجعه ١٧ شهريور كه به دنبال كشتار هزاران نفر، كارتر از كمپ‌ديويد حمايت بى‌دريغ خود را از شاه اعلام كرد. جالب‌تر آنكه اشخاصى در دولت كارتر مانند برژينسكى ناراحت بودند كه چرا شاه بيش از اين خشونت به خرج نمى‌دهد. مدارك و اسناد هم قاطعانه از عدم فشار كارتر بر رعايت حقوق‌بشر در ايران حكايت مى‌كند. كارتر حتى از تشكيل دولت نظامى و سركوبى هرچه بيشتر مردم حمايت مى‌كرد.

بهترين گواه اين مطلب خاطرات «سوليوان» سفير آمريكاست كه در اين زمينه چنين‌مى‌نويسد:

وقتى كه در مورد تشكيل دولت نظامى از واشنگتن استفسار كردم، طى ٤٨ ساعت پاسخى سريع و صريح دريافت كردم كه مى‌گفت آمريكا از هر تصميمى كه وى (شاه) براى تثبيت قدرت و موقعيت خود اتخاذ كند حمايت خواهد كرد. از متن پيام چنين مستفاد مى‌شد كه آمريكا از هر اقدامى در جهت پايان بخشيدن به اوضاع بحرانى ايران و سركوبى مخالفان حمايت مى‌كند.[١]

اگر هم كسانى به حقوق‌بشر و استفاده از فضاى باز سياسى دل خوش كرده بودند، آنهايى بودند كه نه در حركت توفنده توده‌هاى مردم نقشى داشتند و نه با يك حركت انقلابى بنيانكن موافق بودند و اقدامات آنها هم نه تنها هيچ تأثيرى در تسريع و شتاب انقلاب نداشت، بلكه با ارائه و پافشارى بر راه‌هاى سازش‌كارانه و رفرميستى و به اصطلاح «سنگر به سنگر» سعى در كندتر كردن حركت انقلاب داشتند كه البته با هوشيارى و تيزبينى رهبر انقلاب آن تلاش‌ها تأثير ماند.

اما در مورد تأثير بيمارى شاه بر توان وى در اداره مملكت در اثر مصرف داروهاى تسكين‌دهنده، همان‌طور كه قبلًا اشاره شد، شاه فردى ترسو و ضعيف بود و تحت‌تأثير روحيات پدرش نتوانست شخصيتى با اراده قوى از خود بسازد و تا آن زمان هم اين اراده و توان او نبود كه رژيم را اداره و حفظ مى‌كرد، بلكه حمايت و پشتيبانى دولت‌هاى بيگانه و در

[١]. همان.