اختران فقاهت بررسى زندگى علمى و سياسى گروهى از علماى سده اخير - انصارى قمى، ناصر الدين - الصفحة ٩٧
٦. مرحوم علامه ميرزا محمّد على مدرس خيابانى (د. ١٣٧٣ ه. ق) نيز مىنويسد:
«كتاب جواهر الكلام او نسبت به فقه جعفرى مانند بحار الانوار مجلسى است نسبت به اخبار اهل بيت عليهم السّلام، كه تمامى فروعات فقهيه را از اول تا آخر با ادله آنها با كمال دقتنظر استقصا كرده و در استيفاى جزئيات دقيقه احكام فقهيه و رد آنها بر اصول مقرره دينيه و تطبيق احكام نادره غير معنونه با ادله شرعيه بىنظير، و با تأليف اين كتاب مستطاب .... اكابر علما را رهين قلم خود نموده و تماما خوشهچين آن خرمن كمال و علوم دينيه بوده، و هركس به اندازه فهم خود سنبلى چيده و به مقدار استعداد و شناى فكرى خود گوهرى از آن درياى بىپايان التقاط مىنمايد».[١]
٧. مرحوم علامه شيخ محمّد رضا مظفر (د. ١٣٨٣ ه. ق) مىفرمايد:
«كتاب جواهر الكلام دايرة المعارف فقهى است كه بر تمام مجموعههاى فقهى پيشينيان از نظر گستردگى و جمع و ترتيب و احاطه و تسلط، بر گفتار و دلايل اقوال فقهاء چيره شده است، و به خاطر همين، موفقيت بىمانندى- در روى آوردن دانشمندان و اهل تحقيق بدان- نصيب كتاب شده است».[٢]
٨. مرحوم علامه شيخ آقا بزرگ تهرانى (د. ١٣٨٩ ه. ق) نيز مىفرمايد:
«مشهورترين آثار شيخ جواهر الكلام است. اين كتاب از آيات فقه جعفرى و ستارگان آسمان دانش است، آوازه شهرتش كران تاكران عالم را پر كرده و از سرچشمه دانشش بزرگان دانشمندان سيراب گشتهاند».[٣]
نيز مىنويسد:
«در گنجينههاى ملوك و پادشاهان بعضى از جواهرات كتابش يافت
[١]. مدرس خيابانى، ريحانة الادب، ج ٢، صص ٤١٩- ٤٢٠.
[٢]. مظفر، مقدمه جواهر، ج ١، ص ١٣.
[٣]. تهرانى، كرام البررة، ج ١، ص ٣١٣.