قرارداد رويتر نخستين و بزرگترين قراردادى بود كه با دسيسه‌هاى انگليس و تحريك ايادى داخلى‌اش همچون: ميرزا حسين خان سپهسالار و ميرزا ملكم خان ناظم الدوله، در ١٨ جمادى الثانى ١٢٨٩ ه. ق به دست ناصر الدين شاه امضا شد.

براساس اين امتيازنامه، حق ساختن راه آهن از درياى خزر تا خليج‌فارس و گسترش آن به تمام كشور، استفاده از تمام جنگلها، بهره‌بردارى از گمركات و پستخانه‌ها، استخراج تمام معادن- به استثناى طلا، نقره و سنگهاى قيمتى- احداث قناتها، مهاركردن رودخانه‌ها، ساختن سدها و استخراج آبهاى زيرزمينى، تأسيس كارخانه‌ها، تأسيس بانكها، معافيت كمپانى و مأموران آن از عوارض گمركى و حقوق راهدارى، تفويض رايگان زمينهاى مورد احتياج كمپانى، برداشت مجانى مصالح ساختمانى از زمينها و جنگلها، به مدت ٧٠ سال به يك يهودى انگليسى به نام بارون ژوليوس رويتر واگذار شد.[١]

امضاى اين قرارداد و امتيازهايى كه به موجب آن به رويتر تعلق مى‌گرفت، آنقدر شگفت‌آور بود كه لرد كرزون، نويسنده و سياستمدار انگليسى، درباره آن نوشت:

«كاملترين و عجيب‌ترين امتيازى كه در طول تاريخ كمتر ديده شده و به موجب آن تمام منابع صنعتى كشورى به يك خارجى تسليم و تفويض گشته، اين امتياز بوده است».[٢]

گراهام استورى، نويسنده انگليسى، نوشت:

«به موجب اين امتياز، به رويتر اجازه داده شده كه به تمام منابع اقتصادى‌

[١]. براى اطلاع از متن كامل آن، ر. ك: تيمورى، عصر بى‌خبرى( يا تاريخ امتيازات در ايران)، صص ١٠٨- ١١٢)

[٢]. كرزن، ايران و قضيه ايران، ترجمه وحيد مازندرانى.