اختران فقاهت بررسى زندگى علمى و سياسى گروهى از علماى سده اخير - انصارى قمى، ناصر الدين - الصفحة ٥٠٤
شخصيت خانوادگى
پدرش يكى از نيكانديشان و پرهيزگاران اصفهان به نام حاج ميرزا محمّد جواد بود. وى در مقدمه افاضه القدير[١] از پدرش با صفات «التقى النقى» و شيخ آقا بزرگ از او با صفات «زبدة اهل السداد» ياد مىكند.[٢] نياى او مرحوم حاج محمّد على شيرازى، آراسته به زهد، ورع و پرهيزگارى بود كه از كثرت نماز خواندن و عبادت كردن، به «نمازى» شهرت داشت.[٣] پدرش از شيراز به اصفهان مهاجرت كرد و شيخ الشريعه در آنجا به دنيا آمد.[٤]
تحصيلات
آيت اللّه شيخ الشريعه پس از پشتسر نهادن دوران كودكى، به مكتبخانه رفت و دروس ابتدايى را فراگرفت. سپس به شوق آموختن علوم دينى، به حوزه درس استادان حوزه علميه اصفهان شتافت و در محضر بسيارى از آنان زانوى ادب به زمين زد و توشهها برگرفت كه به قرار زير معرفى مىشوند:
١. حكيم فقيه ملا عبد الجواد مدرس خراسانى، از بزرگان شاگردان شيخ محمّد تقى اصفهانى صاحب هداية المسترشدين
[١]. اصفهانى، افاضة القدير، ص ٢.
[٢]. تهرانى، نقباء البشر، ص ٤٨٣.
[٣]. امين، اعيان الشيعة، ج ٨، ص ٣٩٢؛ مدرس خيابانى، ريحانة الادب، ج ٢، ص ٣١٧؛ معلم حبيب آبادى، مكارم الآثار، ج ٥، ص ١٨١٦: در اين كتاب احتمال ديگرى نيز آمده است كه به دليل آنكه ايشان از اولاد و بازماندگان« غازان خان» تركمان- كه به امر شاه عباس صفوى از ماوراء النهر به اصفهان كوچيد- است، به نمازى شهرت يافته بود.
[٤]. شيخ الشريعه ابتدا به شريعة الحق، سپس به شريعت اصفهانى، و پس از آن به شيخ الشريعه مشهور شد.
برادرانش نيز به حقيقت و طريقت معروف بودند. اگر در اعيان الشيعة، ج ٨، ص ٣٩١، او را ملقبيه شريعتمدار نگاشته، ظاهرا اشتباه است.