اختران فقاهت بررسى زندگى علمى و سياسى گروهى از علماى سده اخير - انصارى قمى، ناصر الدين - الصفحة ٢٦٥
علامه سيد ذاكر حسين (د. ١٣٥٨ ه. ق)، فرزند كوچكتر مير حامد حسين، هم از علماى هند بود.[١]
از او به غير از تتميم و حاشيه بر عبقات، كتابهاى: ديوان شعر عربى و فارسى، و الادعية الماثوره[٢] برجاى مانده است.[٣]
درگذشت
سرانجام، مير حامد حسين به علت كار مداوم و بيمارى و خستگى ناشى از كار، در ١٨ صفر ١٣٠٦ ه. ق و در سن ٦٠ سالگى، در كتابخانه خود درگذشت. او حتى يك روز قبل از وفات، سرگرم كارهاى علمىاش بود. پس از وفات، پيكر پاكش را به خانه آورند و با مشايعت تمام مردم شهر، در حسينيه غفران مآب به خاك سپرده شد، و به لقب فردوس مآب شهرت يافت.[٤] در رثاى او، شعراى ايران، عراق و هند اشعار فراوانى سرودند. اين اشعار در مجموعهاى به نام القصائد المشكلة فى المراثى المثكلة گردآمده و دربرگيرنده ١٧ قصيده است.[٥]
ماده تاريخ وفاتش، «عبقات الانوار تبكيهآها» (١٣٠٦ ه. ق) است. مرثيه عربى آيت اللّه علامه ميرزا ابوالفضل تهرانى[٦] بسيار خواندنى است.[٧]
آيت اللّه مرعشى نجفى فرموده:
«يكى از مردان صالح و نيكوكار، مير حامد حسين را پس از وفاتش در خواب ديد، كه قيامت برپا شده و پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و اله و سلّم بر فراز منبرى قرار
[١]. همان، ص ٢٥٤.
[٢]. تهرانى، الذريعة، ج ١، ص ٣٩٩.
[٣]. ميلانى، نفحات الازهار، ج ١، ص ١٤٦.
[٤]. مرتضى حسين، مطلع انوار، ص ١٨٤.
[٥]. ميلانى، نفحات الازهار، ج ١، ص ١٣٨.
[٦]. تهرانى، ديوان اشعار، صص ٣٨٤- ٣٨٥.
[٧]. طباطبائى، الغدير فى التراث الاسلامى، صص ١٤٦- ١٤٧.