اختران فقاهت بررسى زندگى علمى و سياسى گروهى از علماى سده اخير - انصارى قمى، ناصر الدين - الصفحة ٣٩٨
بازگشت به خوى
علامه فقيه حاج ميرزا حبيب اللّه موسوى خويى، پس از پنج سال اقامت در نجف و اخذ اجازات متعدد اجتهادى از استادانش در سال ١٢٩١ ه. ق به زادگاهش بازگشت و به تأليف، تدريس، اقامه جماعت و تربيت شاگردان پرداخت، هرچند از نام همه شاگردان وى اطلاعى نداريم، اما ظاهرا فرزندانش حاج ميرزا ابو القاسم امين الاسلام و حاج ميرزا ابو الحسن، نزد پدر درس خواندند و از جمله شاگردانش به شمار مىرفتند.
تأليفات
از آن فقيه بزرگ، تأليفات گوناگون به يادگار مانده كه مهمترين و ماندگارترين آنها منهاج البراعة است، اما به جز آن، بقيه تأليفاتش عبارتند از:
١. شرح عوامل فى النحو؛ اين كتاب در اوايل جوانى، در سن ٢٢ سالگى و به سال ١٢٨٣ ه. ق پيش از تشرف به نجف اشرف، در ٤١٢ صفحه نگاشته شد، كه از آن، كمال تسلط او بر ادبيات عرب نمايان است. در آخر كتاب چنين نوشته شده است: «ليلة يوم الثلث و هى غرة الشهر التاسع من السنة الثالثة من العشر التاسع من الماة الثالثة من الالف الثانى».[١]
٢. حاشيه فرائد الاصول؛ اين شرح از اول تا پايان حجيت ظن است كه با استفاده از درس استادش آيت اللّه سيد حسين كوه كمرى در ١٤ صفر ١٢٨٩ ه. ق از آن فراغت جست.[٢]
٣. تقريرات درسها و رسالههاى بسيار در فقه و اصول كه نام و تاريخ آنها به درستى روشن نيست.[٣]
[١]. حسينى خويى، مقدمه منهاج البراعة، ٥.
[٢]. همان.
[٣]. همان.