«... والدش را وطن در صفحه خلجستان قم بود و عمل انشاى محمّد حسين خان، سرهنگ فوج خلج به عهده او موكول بود. چون پادشاه ماضى، محمّد شاه، فوج خلج را از او بگرفت و او به ناچار در بست حضرت فاطمه- ٣- پناهنده شد، والد جناب ميرزا حسن هم در قم وطن گزيد و خانه بساخت و اسباب معاش فراهم آورد».[٢]

تحصيلات‌

ميرزا حسن پس از فراگيرى خواندن و نوشتن و آشنايى با بعضى از كتب، به فراگيرى علوم دينى علاقمند شد. اما پدرش نسبت به ورود او در زمره اهل علم بى‌ميل، و بلكه ناراضى بود و با وى مخالفت مى‌كرد.[٣] اما از آنجا كه او تمايل بسيار و اشتياق شديد به اين كار داشت، با اصرار فراوان پدر را راضى ساخت و در قم،- احتمالا نزد علامه ملا محمّد چگينى كزازى قمى، كه در آن زمان به تدريس ادبيات شهرت بسزايى داشت- به فراگيرى ادبيات مشغول شد.[٤]

مهاجرت به اصفهان‌

شيخ محمّد حسن پس از يادگيرى مقدمات و ادبيات در قم، در حدود

[١]. تهرانى، نقباء البشر، ج ١، ص ٣٨٦.

[٢]. ناصر الشريعه، تاريخ قم، ص ٢٥٧.

[٣]. تهرانى، نقباء البشر، ج ١، ص ٣٨٦.

[٤]. ناصر الشريعة، تاريخ قم، ص ٢٥٧.