اختران فقاهت بررسى زندگى علمى و سياسى گروهى از علماى سده اخير - انصارى قمى، ناصر الدين - الصفحة ٣٤١
فرزندان
از آن فقيه بزرگ، به جز تأليفات متعدد فقهى و اصولى، شاگردان بسيار و خدمات سترگ علمى، دينى و اجتماعى، فرزندان و نوادگان عالم و دانشمندى برجاى ماند، كه نامشان هماره در آسمان علم و فضيلت خوش مىدرخشد.
امام خمينى در پيامشان به مناسبت درگذشت آيت اللّه شيخ محمّد باقر آشتيانى فرمودند:
«خاندان محترم ايشان از اساطين فقاهت و چهرههاى بارز بين علما و فقها بودند و خدمتها به علم و حوزههاى علميه نمودند،- فجزا هم اللّه عن الاسلام خيرا».
برخى از فرزندان ايشان عبارتند از:
١. آيت اللّه شيخ مرتضى آشتيانى (١٣٦٦- ١٢٨١ ه. ق): رئيس حوزه علميه مشهد مقدس و از پيشوايان قيام مسجد گوهرشاد. وى از شاگردان پدرش، ميرزا حبيب اللّه رشتى، آخوند خراسانى و حاج ميرزا حسين خليلى، و در حوزههاى علمى ايران و عراق به بزرگى و علم و تقوا مشهور بود.[١]
ايشان پدر آيت اللّه ميرزا محمود آشتيانى، يكى از شاگردان مبرز مرحوم حاج شيخ عبد الكريم حائرى و مقرر درس ايشان بود، كه تقريرات درس صلاة او به چاپ رسيده است. ديگر فرزندش ميرزا اسماعيل آشتيانى (١٣٩٠- ١٣١٠ ه. ق) يكى از ادبا، شعرا، نقاشان و نگارگران معروف ايران و شاگرد مخصوص كمال الملك و وارث مكتب اوست.[٢]
از آثار اوست: ديوان اشعار، كتاب مناظر و مرايا، نماز در اسلام، سفرنامه اروپا،
[١]. رازى، گنجينه دانشمندان، ج ٧، ص ٦٥؛ همو، مشاهير دانشمندان، ج ٤، ص ٣٦٦؛ همو، اختران فروزان، صص ١٧٤- ١٧٧.
[٢]. موسوى بجنوردى، دائرة المعارف بزرگ اسلامى، ج ١، صص ٤٠٦- ٤٠٧.